Câu chuyện văn hóa
Việt Nam kể câu chuyện văn hóa bằng sân khấu tại Paris
Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp lần đầu được tổ chức tại Paris từ ngày 24–31/10, đưa nhiều loại hình nghệ thuật từ rối nước, kịch nói đến tuồng, chèo, cải lương và múa đương đại đến với công chúng Pháp, đồng thời mở không gian giao lưu, sáng tạo giữa nghệ sĩ hai nước.
Không chỉ là một chuỗi chương trình biểu diễn, “Việt Nam en Scène” được xây dựng như một hành trình khám phá văn hóa Việt Nam qua sân khấu. Các hoạt động diễn ra tại nhiều không gian ở Paris, từ quảng trường thành phố đến những nhà hát và trung tâm nghệ thuật, tạo nên một diện mạo đa dạng của sân khấu Việt Nam.
Điểm đáng chú ý của chương trình là cách đặt sân khấu truyền thống trong mối liên hệ với nghệ thuật đương đại và sự sáng tạo của nghệ sĩ quốc tế. Qua đó, những giá trị văn hóa Việt Nam được tiếp cận không chỉ bằng việc trình diễn, mà còn qua quá trình giao lưu và cùng sáng tạo.
Tại đêm khai mạc, khán giả Paris sẽ thưởng thức “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” – tác phẩm kinh điển của cố nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Vở diễn do đạo diễn Pháp Anne Bouvier dàn dựng cùng các nghệ sĩ Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, đưa một tác phẩm giàu dấu ấn văn hóa Việt vào cuộc gặp gỡ với sân khấu đương đại quốc tế.
Sự tham gia của nghệ sĩ Pháp cũng tạo nên một điểm nhấn riêng cho tuần sân khấu. Những chất liệu quen thuộc trong văn hóa Việt như câu chuyện về con rồng hay hình tượng Trương Chi được các nghệ sĩ của Nhà hát Winterrisse tiếp nhận và kể lại bằng ngôn ngữ sân khấu của mình.
Ở đó, văn hóa Việt Nam không chỉ được đưa ra nước ngoài để giới thiệu, mà trở thành chất liệu cho một quá trình đồng sáng tạo. Khi nghệ sĩ hai nước cùng tham gia dàn dựng, biểu diễn và kể chuyện, sự khác biệt về ngôn ngữ nghệ thuật trở thành cơ hội để những câu chuyện Việt Nam được nhìn từ một góc độ khác.
Cách tiếp cận này tiếp tục được thể hiện trong đêm nghệ thuật “Từ truyền thống đến đương đại”. Chương trình bắt đầu bằng múa đương đại, sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật hôm nay để dẫn dắt khán giả trở về những lớp ký ức của sân khấu truyền thống như chèo, tuồng và cải lương.
Các loại hình không xuất hiện như những tiết mục độc lập đặt cạnh nhau, mà được kết nối thành một dòng chảy nghệ thuật. Từ đó, công chúng có thể nhận ra sự tiếp nối giữa di sản và sáng tạo đương đại, giữa những hình thức sân khấu khác nhau và nhu cầu kể những câu chuyện về con người, cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Chương trình “Từ truyền thống đến đương đại” cũng gắn với dấu mốc 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO (1976–2026) và hưởng ứng sáng kiến do Việt Nam đề xuất về “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững” giai đoạn 2027–2036.
Bên cạnh các đêm diễn, Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp còn có những cuộc gặp gỡ nghề nghiệp giữa nghệ sĩ hai nước, tập trung vào sáng tạo, đạo diễn, diễn xuất và phương pháp làm việc. Một cuốn sách giới thiệu về sân khấu Việt Nam cũng được biên soạn hướng tới độc giả Pháp và dự kiến chuyển ngữ sang tiếng Pháp, mở thêm một kênh để công chúng tiếp tục tìm hiểu về tác giả, tác phẩm và các loại hình sân khấu Việt Nam sau khi tuần lễ kết thúc.
“Việt Nam en Scène” do Bộ Ngoại giao, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp phối hợp tổ chức cùng các đơn vị nghệ thuật trong nước, gồm Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, Nhà hát Múa rối Việt Nam, Nhà hát Sân khấu truyền thống, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang và Đoàn nghệ thuật Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh.
Từ rối nước đến kịch nói, từ múa đương đại đến tuồng, chèo và cải lương, tuần sân khấu mở ra nhiều con đường để công chúng Pháp tiếp cận văn hóa Việt Nam. Qua ngôn ngữ sân khấu, một Việt Nam giàu truyền thống nhưng không đứng yên trong truyền thống được kể lại theo cách cởi mở hơn: gìn giữ di sản, đồng thời tiếp nhận những cách nhìn mới và đối thoại với thế giới.