Giao thương
Làng nghề Việt trước bài toán đổi mới sản phẩm và chuyển đổi số
Giữ nghề truyền thống nhưng không đứng ngoài những thay đổi của thị trường là bài toán đặt ra với các làng nghề. Từ đổi mới mẫu mã, ứng dụng công nghệ đến mở rộng kênh bán hàng, sản phẩm thủ công đang phải thích ứng với cách tiêu dùng mới.
Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 - năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 8-12/10 tại Hà Nội, quy tụ gần 100 gian hàng của hơn 50 đơn vị đến từ 18 tỉnh, thành phố. Bên cạnh các sản phẩm quen thuộc như mây tre đan, gốm, lụa, sơn mài, sự kiện tiếp tục đặt sản phẩm làng nghề trong mối liên hệ với thị trường, công nghệ và du lịch.
Trong hoạt động xúc tiến, các phiên livestream bán hàng trên TikTok Shop tiếp tục được triển khai, cùng với việc ứng dụng mã QR để cung cấp thông tin và hỗ trợ truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đây là những phương thức đã được áp dụng tại các kỳ hội chợ trước, nhưng đang ngày càng trở thành một phần trong cách các cơ sở làng nghề mở rộng kênh tiếp cận khách hàng.
Chuyển đổi số vì thế không chỉ nằm ở việc đưa sản phẩm lên nền tảng trực tuyến. Khi người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn và có thể tìm hiểu sản phẩm trước khi mua, yêu cầu về thiết kế, thông tin, nguồn gốc và khả năng kể câu chuyện sản phẩm cũng thay đổi. Đây là sức ép buộc các cơ sở sản xuất phải nhìn lại cả sản phẩm lẫn cách đưa sản phẩm ra thị trường.
Đổi mới từ chính sản phẩm
Một trong những chỉ dấu về sức sáng tạo của khu vực thủ công mỹ nghệ là số lượng và sự đa dạng sản phẩm tham gia Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026.
Theo ông Nguyễn Minh Tiến - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp, Ban Tổ chức đã tiếp nhận 453 sản phẩm của 256 tác giả, nhóm tác giả, thuộc 5 nhóm gồm gốm sứ và thủy tinh; dệt, thêu, đan, móc; mây, tre, lá; đá, gỗ mỹ nghệ, sơn mài, khảm trai và nhóm sản phẩm khác.
Đáng chú ý, hội thi có sự tham gia của nhiều thế hệ. Tác giả cao tuổi nhất 81 tuổi, đến từ Hải Phòng, thuộc nhóm thêu, dệt; trong khi tác giả nhỏ tuổi nhất mới 11 tuổi, đến từ Hà Nội với sản phẩm tranh sơn dầu.
Theo ông Nguyễn Minh Tiến, sự tham gia của các tác giả ở nhiều độ tuổi là điểm đặc biệt của hội thi. Ông cho rằng các tác giả có thể tận dụng những công cụ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, để hỗ trợ quá trình sáng tạo và phát triển sản phẩm.
Nhận định này cho thấy công nghệ đang được đặt vào một câu chuyện rộng hơn về đổi mới nghề thủ công. AI có thể hỗ trợ tìm ý tưởng, thiết kế, truyền thông hay nghiên cứu thị hiếu, nhưng chất lượng sản phẩm vẫn phụ thuộc vào vật liệu, kỹ thuật và tay nghề. Với làng nghề, vấn đề không phải thay thế giá trị thủ công bằng công nghệ mà là sử dụng công nghệ để tăng khả năng sáng tạo và thích ứng với nhu cầu mới.
Từ sản phẩm đến trải nghiệm
Cùng với hội chợ, Tuần lễ quảng bá, kết nối du lịch nông nghiệp, nông thôn mở rộng không gian giới thiệu từ sản phẩm sang trải nghiệm. Các mô hình du lịch làng nghề, du lịch sinh thái, du lịch dưới tán rừng, du lịch gắn với cây dược liệu được giới thiệu cùng hoạt động thao diễn nghề, trải nghiệm văn hóa và kết nối doanh nghiệp lữ hành.
Điều này mở thêm một hướng phát triển cho sản phẩm thủ công. Một sản phẩm có thể được tiêu thụ trực tiếp, qua kênh trực tuyến hoặc trở thành một phần trong hành trình trải nghiệm của du khách. Giá trị khi đó không chỉ nằm ở bản thân sản phẩm mà còn gắn với câu chuyện nghề, không gian văn hóa và địa phương nơi sản phẩm được tạo ra.
Với gần 100 gian hàng và chuỗi hoạt động kết nối thương mại, công nghệ, du lịch, hội chợ năm nay đặt ra một bài toán rộng hơn cho làng nghề: giữ được bản sắc trong khi đổi mới sản phẩm, nâng năng lực số và tìm cách tiếp cận những nhóm khách hàng mới. Đây sẽ là yếu tố quan trọng để nghề truyền thống không chỉ được bảo tồn mà còn có khả năng tạo ra giá trị kinh tế trong thị trường hiện đại.