Kinh tế địa phương

Những ngày đầu thành lập sau giải phóng

Ngay sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng 30/4/1975, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH TP Hồ Chí Minh được thành lập với tên gọi ban đầu là Phòng Cảnh sát PCCC, trực thuộc Công an TP Hồ Chí Minh. Những cán bộ chủ chốt đầu tiên được đào tạo chính quy tại các nước thuộc khối xã hội chủ nghĩa trước đây, cùng cán bộ từ các nguồn khác và lực lượng tại chỗ. Đến đầu năm 1976, toàn lực lượng có trên 500 cán bộ, chiến sĩ và nhân viên.

Trong điều kiện Thành phố vừa bước ra khỏi chiến tranh, việc nhanh chóng củng cố tổ chức, xây dựng mạng lưới PCCC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các đội nghiệp vụ và Đội PCCC từng bước được bố trí tại những địa bàn trọng điểm như Trung tâm (Quận 1), Quận 3, Quận 4, Quận 6, Quận 8, Quận 11, Quận 12, Bình Thạnh, Gò Vấp, huyện Thủ Đức, huyện Nhà Bè, Cảng Sài Gòn và Trên sông. Đến năm 2001, Đội PCCC huyện Bình Chánh được thành lập bổ sung.

Từ những nền móng ban đầu ấy, tổ chức lực lượng từng bước phát triển theo yêu cầu thực tiễn. Giai đoạn 2001 đến đầu năm 2006, lực lượng đã có 03 đội nghiệp vụ gồm Tham mưu, Kiểm tra, Chính trị – hậu cần; Trung tâm thiết bị PCCC 4/10 và 12 Đội PCCC khu vực đặt tại 12 quận, huyện.

Sự phát triển về tổ chức không chỉ phản ánh quá trình trưởng thành của lực lượng mà còn gắn với sự chuyển mình mạnh mẽ của TP Hồ Chí Minh. Đô thị ngày càng mở rộng, dân số và hoạt động sản xuất, kinh doanh gia tăng đặt ra yêu cầu phải xây dựng một lực lượng PCCC có khả năng thường trực, cơ động và xử lý các tình huống ngày càng đa dạng, phức tạp.

Lớn mạnh cùng Thành phố

Ngày 15/5/2006 đánh dấu một bước chuyển quan trọng khi Thủ tướng Chính phủ quyết định thí điểm thành lập Sở Cảnh sát Phòng cháy và chữa cháy (PC&CC) TP Hồ Chí Minh thuộc Bộ Công an. Khi mới thành lập, Sở có 08 phòng nghiệp vụ và 11 Trung tâm Cảnh sát PC&CC quận, huyện.

Hai năm sau, các Trung tâm Cảnh sát PC&CC khu vực được đổi tên thành Phòng Cảnh sát PCC&CC quận, huyện. Đến ngày 02/6/2014, đơn vị tiếp tục được kiện toàn về tổ chức, đổi tên từ Sở Cảnh sát PC&CC TP Hồ Chí Minh thành Cảnh sát PC&CC TP Hồ Chí Minh.

Đến năm 2016, toàn lực lượng đã phát triển lên 31 đơn vị trực thuộc, gồm 10 phòng nghiệp vụ; Trung tâm Đào tạo và huấn luyện PCCC&CNCH; Trung tâm thiết bị PCCC 4/10; Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH Trên sông và 18 Phòng Cảnh sát PC&CC quận, huyện. Bên cạnh đó còn có các đội chữa cháy khu vực, từng bước mở rộng mạng lưới thường trực chiến đấu trên địa bàn.

Tháng 9/2018, thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy, Cảnh sát PC&CC TP Hồ Chí Minh được sáp nhập vào Công an TP Hồ Chí Minh. Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH (PC07) được thành lập với các đội nghiệp vụ, Đội Cảnh sát PCCC&CNCH Trên sông và các Đội Chữa cháy và CNCH khu vực. Các đơn vị Cảnh sát PC&CC tại quận, huyện cũng được tổ chức lại trong Công an địa phương.

Từ một đơn vị được hình thành ngay sau ngày giải phóng đến hệ thống lực lượng được bố trí trên nhiều địa bàn, mỗi lần thay đổi mô hình tổ chức đều gắn với yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác, rút ngắn khả năng tiếp cận hiện trường và đáp ứng nhiệm vụ PCCC&CNCH của Thành phố qua từng giai đoạn phát triển.

Những trận chiến ác liệt với “giặc lửa”

Nếu những dấu mốc tổ chức cho thấy hành trình trưởng thành, thì thực tiễn chiến đấu chính là nơi bản lĩnh của người lính PCCC&CNCH Thành phố được tôi luyện. Chỉ tính trong giai đoạn 1975–2006, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH – Công an TP Hồ Chí Minh đã trực tiếp tham gia chữa cháy hơn 7.000 vụ. Đằng sau con số ấy là hàng nghìn lần cán bộ, chiến sĩ đối diện với lửa, khói, nguy cơ nổ và những tình huống có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Nhiều vụ cháy lớn đã trở thành những dấu mốc trong lịch sử chiến đấu của lực lượng: kho đạn Đồng Dù – Củ Chi; kho đạn sân bay Tân Sơn Nhất – Tân Bình; Nhà máy dệt Phước Long – huyện Thủ Đức; Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh – Quận 1; khu dân cư Phường 1 – Quận 5; chợ Kim Biên – Quận 5; Tổng Công ty IMEXCO – Quận 6…

Phạm vi chiến đấu không dừng lại ở địa bàn Thành phố. Khi các địa phương cần chi viện, cán bộ, chiến sĩ PCCC TP Hồ Chí Minh tiếp tục có mặt tại nhiều vụ cháy lớn như Tổng kho bom đạn Long Bình (Đồng Nai), kho đạn Đồng Tâm (Tiền Giang), kho bom đạn Cẩm Giang (Tây Ninh) và cháy rừng U Minh (Cà Mau)…

Cùng với nhiệm vụ chữa cháy, năng lực CNCH từng bước được củng cố và phát huy. Trong giai đoạn 1975–2006, đơn vị đã thực hiện trên 2.500 vụ CNCH, cứu sống hàng trăm người trước những hiểm nguy do nước, lửa và các sự cố khác đe dọa tính mạng.

Những chiến công ấy cũng được đánh đổi bằng máu và sự hy sinh. Trong quá trình chữa cháy, CNCH, trên 100 cán bộ, chiến sĩ bị thương; nhiều đồng chí đã dũng cảm hy sinh để bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân, tiêu biểu là các Liệt sỹ: Nguyễn Văn Mót, Nguyễn Văn Bảy, Trần Văn Bảy, Võ Quang Hà, Lê Văn Hà, Phạm Văn Sáu, Phạm Trường Huy, Phạm Phi Long.

Tên tuổi của những người đã ngã xuống cùng những chiến công của các thế hệ đi trước trở thành một phần của truyền thống, nhắc nhở những người lính hôm nay về trách nhiệm của mình trước Nhân dân.

Hơn nửa thế kỷ đã đi qua, TP.Hồ Chí Minh không ngừng phát triển và diện mạo của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH cũng nhiều lần thay đổi. Từ những cán bộ, chiến sĩ đặt nền móng cho lực lượng ngay sau ngày thống nhất đến các thế hệ hôm nay, hành trình ấy được nối tiếp bằng tinh thần sẵn sàng có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất, khi tính mạng và tài sản của người dân bị đe dọa.

Đó cũng là giá trị xuyên suốt làm nên truyền thống của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH TP Hồ Chí Minh: “Vì sự bình yên của Thành phố, vì hạnh phúc của Nhân dân – Luôn sẵn sàng hy sinh, quên mình cứu người, cứu tài sản”.

Ngọc Tùng