Tiêu điểm

Từ yêu cầu của Nghị quyết 57 đến làm sạch dữ liệu thuế

Nghị quyết 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng, trong đó dữ liệu được đặt ở vị trí ngày càng quan trọng trong quản trị quốc gia. Tinh thần này tiếp tục được nhấn mạnh tại phiên họp chuyên đề về công tác chuyển đổi số trong hệ thống chính trị ngày 25/6/2026, với yêu cầu dữ liệu phải được tạo lập, quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất dùng chung”. Với ngành Thuế, đây không phải yêu cầu mang tính khái niệm mà đang được chuyển thành những nhiệm vụ cụ thể trong quản lý người nộp thuế.

Thực tế cho thấy, dữ liệu doanh nghiệp sẽ khó phản ánh chính xác sức khỏe của nền kinh tế nếu vẫn còn một lượng lớn pháp nhân ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Tại thời điểm tháng 6/2026, số doanh nghiệp thuộc hai nhóm này lên tới gần 600.000. Đây là lượng dữ liệu lớn cần được rà soát, chuẩn hóa và phân loại lại để phục vụ quản lý thuế cũng như kết nối với các cơ sở dữ liệu khác. Từ yêu cầu đó, Cục Thuế - Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 595/QĐ-CT triển khai “Chiến dịch Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.

Điểm cốt lõi của chiến dịch là không chỉ “đóng” các mã số thuế của doanh nghiệp không còn hoạt động, mà phải làm rõ trạng thái thực tế của từng người nộp thuế. Doanh nghiệp thực sự không còn hoạt động được hỗ trợ hoàn tất thủ tục; doanh nghiệp có nhu cầu quay trở lại thị trường được tạo điều kiện khôi phục mã số thuế; trong khi các trường hợp có dấu hiệu rủi ro về mua bán hóa đơn, trốn thuế, gian lận phải được đưa vào diện kiểm tra, xác minh. Cách làm này cho thấy chuyển đổi số chỉ thực sự tạo ra giá trị khi dữ liệu đầu vào được chuẩn hóa. Một hệ thống quản lý hiện đại nhưng dữ liệu không chính xác sẽ khó đưa ra đánh giá đúng về tình trạng doanh nghiệp, khó phân bổ nguồn lực và tiềm ẩn rủi ro trong quản lý.

Bởi vậy, làm sạch mã số thuế đang được ngành Thuế xác định là một nhiệm vụ vừa mang tính quản lý, vừa là bước chuẩn bị nền tảng dữ liệu cho Hệ thống quản lý thuế mới và quá trình kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia.

Dữ liệu sạch để doanh nghiệp thuận lợi hơn

Một điểm đáng chú ý trong Chiến dịch là lấy người nộp thuế làm trung tâm, kết hợp giữa hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ với tăng cường quản lý rủi ro. Theo đó, cơ quan thuế không áp dụng một cách xử lý chung cho tất cả hồ sơ mà tổ chức phân luồng, phân tầng rủi ro. Nhóm doanh nghiệp cần hỗ trợ, tháo gỡ được ưu tiên giải quyết nhanh; nhóm có dấu hiệu bất thường được kiểm tra, xác minh và xử lý nghiêm.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, ngành Thuế đã hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 94.991 doanh nghiệp, tổ chức, bằng 209% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, 71.974 trường hợp là hồ sơ nộp từ năm 2025 trở về trước được xử lý trong khuôn khổ Chiến dịch.

Ở chiều ngược lại, cơ quan thuế đã hỗ trợ rà soát và khôi phục mã số thuế cho 3.554 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Như vậy, mục tiêu của việc làm sạch dữ liệu không phải thu hẹp số lượng doanh nghiệp trên hệ thống, mà ngược lại, giúp xác định chính xác doanh nghiệp nào đang hoạt động, doanh nghiệp nào rời khỏi thị trường và doanh nghiệp nào có khả năng quay trở lại. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, những doanh nghiệp thực sự hoạt động sẽ giảm nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các pháp nhân “ma”, trong khi cơ quan quản lý có điều kiện tập trung nguồn lực vào các nhóm có rủi ro cao.

Cục Thuế cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quá trình triển khai. Thông báo được gửi tới doanh nghiệp qua tài khoản điện tử, email, số điện thoại liên hệ; tình trạng mã số thuế được công khai trên cổng thông tin điện tử. Ứng dụng eTax Mobile được mở rộng để người đại diện theo pháp luật biết được nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp liên quan, các quyết định cưỡng chế nợ thuế và cưỡng chế tạm hoãn xuất nhập cảnh.

Đáng chú ý, cá nhân có thể phản ánh trường hợp thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép để thành lập doanh nghiệp giả mạo, doanh nghiệp “ma”. Đây là một trong những nội dung cho thấy dữ liệu không chỉ phục vụ cơ quan quản lý mà còn trở thành công cụ bảo vệ người dân và doanh nghiệp.

Chiến dịch cũng được triển khai trên nền tảng phối hợp liên ngành. Cục Thuế phối hợp với Cục C06, Bộ Công an để rà soát, chuẩn hóa thông tin định danh của người đại diện pháp luật; phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh trong xử lý doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; phối hợp với cơ quan Hải quan để xác nhận nghĩa vụ thuế, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động.

Đáng chú ý, số doanh nghiệp, chi nhánh được cấp mã số thuế khi thành lập trong 8 tháng đầu năm 2026 gấp 6,8 lần số hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Điều này cho thấy dù lượng hồ sơ chấm dứt mã số thuế tăng mạnh do xử lý tồn đọng nhiều năm, dòng doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn duy trì ở mức cao.

Theo ông Mai Sơn- Phó cục trưởng Cục Thuế, việc triển khai Chiến dịch vì thế cần được nhìn nhận rộng hơn một nhiệm vụ xử lý thủ tục hành chính. Đây là quá trình tái cấu trúc dữ liệu người nộp thuế, qua đó phản ánh sát hơn “sức khỏe” của nền kinh tế, giải phóng nguồn lực đang bị tồn đọng và tạo điều kiện để doanh nghiệp tuân thủ hoạt động thuận lợi hơn. Cùng với đó, dữ liệu sạch giúp cơ quan thuế chuyển từ phương thức quản lý dàn trải sang quản lý dựa trên rủi ro, tập trung nguồn lực vào những đối tượng có dấu hiệu gian lận, mua bán hóa đơn, trốn thuế, qua đó hạn chế thất thu ngân sách và bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng.

Trong thời gian tới, Cục Thuế tiếp tục rà soát các vướng mắc về chính sách, nghĩa vụ thuế và chế tài xử phạt, nghiên cứu các giải pháp phù hợp để doanh nghiệp sớm hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách, khôi phục hoạt động hoặc chấm dứt hoạt động đúng quy định.

Quan trọng hơn, dữ liệu sau khi được làm sạch, chuẩn hóa sẽ là nền tảng cho Hệ thống quản lý thuế mới và kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Đây cũng là một bước triển khai cụ thể tinh thần Nghị quyết 57: lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy chuyển đổi số làm công cụ và lấy giá trị tạo ra cho doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế làm thước đo hiệu quả.

Lê Hiền