VCCI
Thực hành thương mại bền vững: Cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển đổi mạnh mẽ, thương mại quốc tế không còn chỉ được đánh giá dựa trên năng lực sản xuất hay giá cả cạnh tranh. Các thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh được cam kết đối với phát triển bền vững, bao gồm các tiêu chuẩn về môi trường, lao động, trách nhiệm xã hội, quản trị doanh nghiệp và bình đẳng giới. Những xu hướng này đang tái định hình cách thức doanh nghiệp tiếp cận và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đây là những chia sẻ của bà Nguyễn Kim Lan, Quản lý Chương trình tăng cường quyền năng kinh tế cho phụ nữ, UN Women Việt Nam tại Hội thảo “Thực hành thương mại bền vững để xuất khẩu hiệu quả cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và doanh nghiệp có trách nhiệm giới” do Cơ quan Liên Hợp Quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women) và Hội đồng Doanh nhân nữ Việt Nam (VWEC)- VCCI tổ chức vừa qua tại Hà Nội.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang có những chuyển dịch mạnh mẽ, các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng trở thành một phần quan trọng của thương mại và chuỗi cung ứng quốc tế. Bên cạnh các ưu đãi về thuế quan, các FTA thế hệ mới đã mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam gia tăng xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về lao động, môi trường, trách nhiệm xã hội, bình đẳng giới và tính minh bạch. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực quản trị, chất lượng, uy tín và sức cạnh tranh, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường và đối tác quốc tế.
Tại Việt Nam, theo bà Mai Thị Diệu Huyền, Phó Chủ tịch phụ trách điều hành Hội đồng doanh nhân nữ Việt Nam- VCCI, hơn 20% doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ và 51% doanh nghiệp có phụ nữ trong cơ cấu sở hữu, tỷ lệ cao hơn so với nhiều quốc gia khác. Tuy nhiên trên thực tế, phần lớn các doanh nghiệp này vẫn tham gia ở những khâu có giá trị gia tăng thấp trong chuỗi cung ứng và gặp khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn, yêu cầu mua sắm của các nhà mua hàng quốc tế. Mặt khác, nhiều doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ gặp khó khăn trong tiếp cận thông tin, nhận diện yêu cầu của thị trường và chuyển hóa các tiêu chuẩn quốc tế thành những giải pháp quản trị, sản xuất và kinh doanh phù hợp.
Bởi vậy, trong quá trình tiếp cận các thị trường xuất khẩu có yêu cầu cao, doanh nghiệp không chỉ cần quan tâm đến các ưu đãi thương mại mà còn cần chủ động tìm hiểu và đáp ứng các tiêu chuẩn, yêu cầu ngày càng đa dạng của thị trường và các nhà mua hàng. Việc thực hiện tốt các yêu cầu về lao động, bình đẳng giới, trách nhiệm xã hội và quản trị có thể trở thành nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín, củng cố quan hệ với đối tác và tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng.
Theo bà Nguyễn Kim Lan, đối với các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Doanh nghiệp nào chủ động thích ứng và đáp ứng các yêu cầu mới của thị trường sẽ có lợi thế lớn trong việc tiếp cận khách hàng quốc tế, mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh.
“Nhiều doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ vẫn phải đối mặt với những rào cản trong việc tiếp cận thị trường quốc tế, thông tin về các tiêu chuẩn mới, mạng lưới kinh doanh và các cơ hội kết nối thương mại. Để giải quyết những thách thức đó, cần có sự phối hợp giữa khu vực công, khu vực tư nhân, các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và các đối tác phát triển nhằm xây dựng một hệ sinh thái kinh doanh thuận lợi hơn cho phụ nữ. Các nghiên cứu trên toàn cầu cho thấy khi phụ nữ được trao quyền kinh tế đầy đủ, doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, nền kinh tế tăng trưởng bao trùm hơn và cộng đồng trở nên thịnh vượng hơn”, bà Nguyễn Kim Lan chia sẻ.
Theo TS Nguyễn Thị Thu Trang, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế VN, Nguyên Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập- VCCI, thực hiện các tiêu chuẩn bền vững ở các thị trường xuất khẩu đã không còn xa lạ đối với nhiều DNVN, điều đó thể hiện qua kinh nghiệm xuất khẩu cùng mặt hàng; qua việc thực hiện các Bộ tiêu chuẩn, Quy tắc ứng xử dành cho nhà cung cấp của các khách hàng lớn và tuân thủ các quy định pháp luật về lao động và môi trường của Việt Nam về cơ bản đã tiệm cận với các tiêu chuẩn cao của thế giới (đặc biệt qua các FTA thế hệ mới).
Tuy nhiên, theo bà Trang, DN VN vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn,thách thức. Các tiêu chuẩn bền vững có thể thay đổi, điều chỉnh, bổ sung mới thường xuyên, một số tiêu chuẩn đòi hỏi sự thay đổi của cả chuỗi sản xuất. Bên cạnh đó, DN Việt thường thiếu nguồn lực (cả nhân lực và vật lực) để thực hiện các tiêu chuẩn, chưa chủ động trong tìm hiểu thông tin, chưa kể là các tiêu chuẩn chi tiết của VN và thị trường xuất khẩu có thể không giống nhau.
Để có thể giải quyết các vấn đề này, bà Trang cho rằng, DNVN cần theo dõi, cập nhật về các tiêu chuẩn bền vững của từng thị trường; tìm hiểu kỹ, chính xác, đầy đủ về từng tiêu chuẩn liên quan tới DN để có ứng xử phù hợp. Đồng thời, xác định lộ trình thực hiện (theo tính chất, thứ tự ưu tiên phù hợp) và chuẩn bị các điều kiện cần thiết (nhân lực, vật lực, công nghệ…). Đặc biệt, cần hành động chính xác, đầy đủ với quy trình bài bản, bền vững… Chỉ khi chủ động và chuẩn bị bài bản, các doanh nghiệp Việt Nam mới có thể trụ vững, nâng cao uy tín và thâm nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.