Kinh tế địa phương
Kiến tạo hạ tầng đồng bộ, mở rộng không gian phát triển và thu hút đầu tư
Vĩnh Long có không gian phát triển mới với diện tích tự nhiên 6.296,20km² và dân số gần 3,39 triệu người. Trước yêu cầu tổ chức lại không gian kinh tế, Sở Xây dựng tỉnh xác định phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, tăng cường kết nối liên vùng và hoàn thiện quy hoạch là những nhiệm vụ trọng tâm, qua đó tạo nền tảng mở rộng không gian phát triển và thu hút đầu tư.
Hạ tầng đồng bộ
Từ một tỉnh nội đồng ven sông, không gian phát triển của Vĩnh Long đang có sự thay đổi căn bản. Địa phương có thêm vùng ven biển và hành lang kinh tế biển, hình thành cấu trúc gồm 3 vùng: Bắc sông Cổ Chiên, Nam sông Cổ Chiên và vùng ven biển. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu tái cấu trúc toàn diện hệ thống hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại và kết nối liên vùng.
Trong định hướng đó, Sở Xây dựng xác định ưu tiên phát triển hệ thống hạ tầng khung, đặc biệt là giao thông kết nối. Tỉnh tập trung hoàn thiện bộ khung cao tốc gồm Bắc – Nam phía Đông đoạn qua tỉnh, Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng, CT.33, CT.36; tuyến đường bộ ven biển; cùng các cầu chiến lược như Đại Ngãi, Đình Khao và nghiên cứu cầu Cổ Chiên 2. Các công trình này được kỳ vọng góp phần xóa các điểm nghẽn phà, tạo kết nối liên tục giữa vùng trung tâm với cánh kinh tế phía Đông.
Song song với các trục giao thông Bắc – Nam, tỉnh định hướng phát triển mạng lưới kết nối Đông – Tây thông qua các trục đường tỉnh, kết nối trục động lực trung tâm với vùng ven biển. Hạ tầng đô thị cũng được xác định là một cấu phần quan trọng trong quá trình phát triển. Sở Xây dựng tập trung nâng cấp, xây mới hệ thống cấp – thoát nước, xử lý nước thải, chiếu sáng, cây xanh; đặc biệt bố trí hệ thống thoát nước thải riêng cho các đô thị “đầu tàu”. Hiện trên 90% các tuyến đường và trên 50% tuyến hẻm đô thị đã được chiếu sáng.
Đối với hạ tầng khu, cụm công nghiệp và logistics, định hướng của tỉnh là tạo quỹ đất sạch, hoàn thiện hạ tầng KCN – CCN gắn với cảng biển, trong đó có Định An, khu bến Duyên Hải, cảng sông và cảng cạn ICD Vĩnh Long, phục vụ vận tải đa phương thức. Các công trình hạ tầng được thiết kế theo hướng chống chịu, kiểm soát mặn, tiêu thoát nước và tránh phát triển đô thị tại vùng nhạy cảm sinh thái.
Đồng bộ quy hoạch, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp
Tính đến tháng 7/2026, toàn tỉnh có 106 quy hoạch chung đô thị và nông thôn được UBND tỉnh cho chủ trương lập, gồm 4 quy hoạch đô thị hiện hữu liên phường là Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh, Bình Minh; 25 quy hoạch đô thị mới và 77 quy hoạch chung xã. Tiến độ đang được đẩy nhanh triển khai thực hiện. Nguyên tắc xuyên suốt là bảo đảm tính đồng bộ giữa quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn và mô hình chính quyền địa phương hai cấp; rà soát thống nhất hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội sau khi sáp nhập địa giới; đồng thời công khai, minh bạch quy hoạch để nhà đầu tư và người dân tiếp cận thuận lợi.
Sở Xây dựng đang tăng cường kiểm tra, hướng dẫn và đôn đốc nhằm tháo gỡ kịp thời những khó khăn trong quá trình triển khai. Trong quá trình đó, chuyển đổi số được Sở Xây dựng xác định là công cụ then chốt để minh bạch hóa và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Bám sát Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Sở tập trung số hóa dữ liệu quy hoạch, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, ứng dụng dữ liệu số trong quy hoạch, quản lý đất đai, xây dựng và từng bước kết nối với Trung tâm dữ liệu vùng và các hệ thống dùng chung quốc gia.
Việc công khai thông tin quy hoạch trên nền tảng số cũng được chú trọng, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp thuận tiện tra cứu, đồng thời tăng tính minh bạch và giám sát của cộng đồng. Cùng với đó, tỉnh từng bước phát triển đô thị thông minh thông qua hệ thống camera giám sát an ninh, môi trường, đô thị; hệ thống cấp – thoát nước thông minh có khả năng kiểm soát, xử lý ô nhiễm; bước đầu ứng dụng trưng bày ảo 3D và mã QR tại một số di tích.
Thời gian tới, Sở tập trung hoàn thành hệ thống quy hoạch đô thị – nông thôn, đẩy nhanh thẩm định, phê duyệt 106 quy hoạch chung; phấn đấu nâng cấp các đô thị Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh, Bình Minh đạt đô thị loại II; các đô thị Duyên Hải, Tiểu Cần, Mỏ Cày, Ba Tri đạt loại III. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh đạt trên 40%, hướng tới 60% vào năm 2050; phát triển hệ thống đô thị theo mô hình xanh – thông minh – thích ứng biến đổi khí hậu, giàu bản sắc sông nước Nam Bộ. Đồng thời, tỉnh định hướng phát triển đô thị theo giao thông công cộng (TOD), giai đoạn 2025 - 2030 xác định vị trí, lộ trình các điểm TOD tại các đô thị loại II, III gắn với đầu mối hạ tầng như nhà ga, cảng sông, cảng biển và hoàn chỉnh sau năm 2030. Các chỉ tiêu hạ tầng đô thị được định hướng cụ thể, trong đó đất giao thông đạt 20 - 25% đất xây dựng đô thị; cây xanh 10 - 12m²/người; sàn nhà ở đô thị 32 - 35m²/người; nước sạch đô thị đạt gần 100%.
Để thực hiện các mục tiêu này, tỉnh định hướng đẩy mạnh xã hội hóa và thu hút đầu tư hạ tầng, huy động đa dạng nguồn lực theo phương thức PPP cho giao thông, hạ tầng đô thị, cấp – thoát nước, xử lý chất thải, logistics; đồng thời chuẩn bị quỹ đất sạch để thu hút nhà đầu tư chiến lược.