VCCI

Phóng viên Vietnam Business Forum đã có cuộc phỏng vấn với ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), về những giải pháp khơi dậy động lực phát triển của khu vực doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao và khơi thông mạnh mẽ các nguồn lực cho phát triển. Theo ông, đâu là yếu tố quan trọng nhất để tạo dựng niềm tin, khơi dậy động lực đầu tư và giúp doanh nghiệp đồng hành cùng mục tiêu phát triển của đất nước?

Trong Thư gửi giới công thương Việt Nam năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “…giới công thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững vàng và thịnh vượng”, và “Chính phủ, nhân dân và tôi sẽ tận tâm giúp đỡ giới thương nhân trong công cuộc kiến thiết này”. Hơn 80 năm sau, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng tăng trưởng cao và bền vững, tư tưởng đó vẫn giữ nguyên giá trị định hướng, trở thành nền tảng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế. Tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp được cụ thể hóa bằng nhiều chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, nổi bật là việc Bộ Chính trị ban hành đồng bộ các Nghị quyết số 57, 59, 66 và 68, tạo thành khuôn khổ chiến lược thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế, hoàn thiện thể chế và phát triển kinh tế tư nhân, qua đó kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh ngày càng minh bạch, thông thoáng và thuận lợi.

Qua khảo sát cộng đồng doanh nghiệp, VCCI nhận thấy điều doanh nghiệp mong đợi nhất hiện nay là các chủ trương, chính sách được triển khai đồng bộ, hiệu quả và có tính dự báo. Niềm tin của doanh nghiệp không được tạo dựng từ những cam kết hay lời nói suông, mà được bồi đắp bằng kết quả thực thi trên thực tế. Khi môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định, minh bạch, thủ tục được cải cách và quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh được bảo đảm, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư dài hạn, đổi mới sáng tạo và mở rộng sản xuất. Hiệu quả thực thi vì thế chính là thước đo năng lực điều hành và kiến tạo phát triển của bộ máy quản lý.

Theo ông, đâu là “điểm nghẽn mềm” lớn nhất đang làm ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp và cần được ưu tiên tháo gỡ?

Qua các hoạt động khảo sát và đối thoại, chúng tôi nhận thấy cộng đồng doanh nghiệp hưởng ứng rất mạnh mẽ những chủ trương, chính sách cải cách của Đảng và Chính phủ trong thời gian qua. Tuy nhiên, điều doanh nghiệp còn trăn trở chính là hiệu quả tổ chức thực hiện ở một số nơi vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển.

Từ thực tiễn phản ánh, bên cạnh chi phí về vốn, logistics hay lao động, nhiều doanh nghiệp còn phải gánh thêm những chi phí phát sinh từ sự thiếu ổn định và nhất quán trong quá trình thực thi chính sách. Khi quy định được áp dụng không đồng đều, thủ tục kéo dài hoặc thời gian giải quyết khó dự báo, doanh nghiệp sẽ buộc phải điều chỉnh kế hoạch đầu tư, kinh doanh. Điều này không chỉ kéo dài thời gian triển khai dự án mà còn có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ nhiều cơ hội kinh doanh quý giá, từ đó làm giảm năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế.

Vì vậy, nếu lựa chọn một ưu tiên có tính lan tỏa nhất, chúng ta cần tập trung nâng cao chất lượng thực thi chính sách. Điều này đòi hỏi sự thống nhất trong quá trình triển khai giữa các cấp, các ngành; tiếp tục phân cấp, phân quyền đi đôi với cơ chế kiểm soát hiệu quả. Cùng với đó, việc hoàn thiện cơ chế bảo vệ, khuyến khích đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung sẽ là chìa khóa để thu hẹp khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn.

Nhà nước đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo và phục vụ. Theo ông, cộng đồng doanh nghiệp cần thay đổi như thế nào để không chỉ thích ứng mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng của đất nước?

Nhà nước đang đẩy mạnh chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo và phục vụ, tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh ngày càng thông thoáng, minh bạch và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Sự thay đổi này mở ra nhiều cơ hội phát triển, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu để doanh nghiệp chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy và phương thức hoạt động. Thay vì dựa chủ yếu vào lợi thế chi phí thấp, doanh nghiệp cần hướng tới mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị hiện đại nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Đây cũng là xu hướng tất yếu của nền kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng biến động, cùng với sự gia tăng của các rào cản kỹ thuật, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh, giảm phát thải và các tiêu chuẩn ESG, lợi thế cạnh tranh không còn được quyết định chủ yếu bởi giá thành, mà ngày càng phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm, trình độ công nghệ, tính minh bạch, khả năng đổi mới và mức độ tuân thủ các chuẩn mực quốc tế. Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững cần chủ động thích ứng với những yêu cầu mới này, coi đó là động lực để nâng cấp năng lực nội tại và gia tăng giá trị.

Khi đáp ứng được các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm dư địa để mở rộng thị trường, nâng cao vị thế cạnh tranh và thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao. Đó cũng là nền tảng để khu vực doanh nghiệp phát triển vững mạnh, đóng góp nhiều hơn vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao và khát vọng phát triển đất nước, theo ông, VCCI sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc kết nối Nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp và khơi thông các nguồn lực cho phát triển?

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao, cùng với quyết tâm cải cách của Nhà nước, cần phát huy mạnh mẽ vai trò của các tổ chức đại diện cộng đồng doanh nghiệp trong việc kết nối thực tiễn với quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Với VCCI, đó là chức năng và cũng là nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình đồng hành cùng doanh nghiệp và nền kinh tế.

Thời gian tới, VCCI sẽ tiếp tục thực hiện tốt vai trò là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp và người sử dụng lao động, chủ động tham gia xây dựng, phản biện chính sách, đồng thời theo dõi sát thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh để kịp thời tổng hợp những khó khăn, vướng mắc, kiến nghị hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi. Chúng tôi cũng sẽ tăng cường đối thoại giữa Nhà nước và doanh nghiệp, mở rộng hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập hiệu quả hơn vào nền kinh tế toàn cầu.

Khi “Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp chủ động đổi mới” và các tổ chức đại diện như VCCI làm tốt vai trò kết nối, phản biện chính sách, chúng ta sẽ tạo dựng được một môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, hiện đại, khơi thông hiệu quả các nguồn lực cho phát triển.

Trân trọng cảm ơn ông!

Hương Ly