Giao thương
M&A Việt - Nhật sẽ chuyển từ dòng vốn một chiều sang hợp tác hai chiều
Quan hệ đầu tư và M&A Việt - Nhật đang mở ra dư địa mới, khi doanh nghiệp Nhật tiếp tục mở rộng tại Việt Nam, còn doanh nghiệp Việt từng bước nâng cao năng lực để tiến vào thị trường Nhật.
Việt Nam đang trở thành điểm đến đáng chú ý trong chiến lược đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản nhờ kinh tế ổn định, quy mô thị trường mở rộng và môi trường đầu tư ngày càng minh bạch. Tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ II (CEF II), bà Phí Thị Hoa, chuyên gia ONE-VALUE Việt Nam, cho rằng đây là nền tảng để quan hệ đầu tư giữa hai nước chuyển sang giai đoạn hợp tác sâu hơn.
Theo bà Phí Thị Hoa, GDP bình quân đầu người của Việt Nam tăng trưởng kép 9,7%/năm trong giai đoạn 2015-2025 và được dự báo đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030. Cùng với đó, nhóm dân số có thu nhập trung bình - cao dự kiến chiếm hơn 70% dân số vào năm 2030, qua đó mở rộng dư địa cho thị trường tiêu dùng và các hoạt động đầu tư dài hạn.
Nhật Bản hiện giữ vị trí quan trọng trong dòng vốn FDI vào Việt Nam. Tính đến tháng 3/2026, Nhật Bản là nhà đầu tư lớn thứ ba tại Việt Nam, chiếm 14,6% tổng vốn FDI lũy kế. Đây được xem là nền tảng để hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác đầu tư, thương mại và M&A.
M&A chuyển sang các thương vụ quy mô lớn
Dữ liệu được ONE-VALUE đưa ra cho thấy thị trường M&A Việt Nam đang có sự dịch chuyển đáng chú ý. Năm 2025, số lượng thương vụ giảm 18%, còn 367 thương vụ, nhưng tổng giá trị lại tăng 26%, lên 8,715 tỷ USD.
Diễn biến này cho thấy xu hướng nhà đầu tư tập trung hơn vào những thương vụ có quy mô lớn thay vì gia tăng số lượng giao dịch. Các lĩnh vực thu hút giá trị M&A đáng kể gồm sản xuất - công nghiệp với 2,126 tỷ USD; bất động sản 1,644 tỷ USD; hàng tiêu dùng - dịch vụ 1,478 tỷ USD; năng lượng 747 triệu USD và y tế - dược phẩm 611 triệu USD.
Theo ONE-VALUE, với nhà đầu tư Nhật Bản, M&A không đơn thuần là mua lại một doanh nghiệp. Đằng sau mỗi thương vụ còn là nhu cầu rút ngắn thời gian gia nhập thị trường, tiếp cận năng lực sẵn có, công nghệ, nhân sự và vị thế trong chuỗi giá trị.
Chữ tín là nền tảng của hợp tác
Theo bà Phí Thị Hoa, doanh nghiệp Việt muốn tiếp cận nhà đầu tư Nhật cần hiểu đặc điểm trong văn hóa kinh doanh và quy trình ra quyết định của đối tác.
Nhà đầu tư Nhật thường coi trọng việc xây dựng quan hệ và sự tin cậy trước khi tiến tới hợp tác chính thức. Quá trình thẩm định có thể trải qua nhiều vòng gặp gỡ, trong khi quyết định đầu tư thường cần sự thống nhất của nhiều cấp. Vì vậy, doanh nghiệp Việt cần kiên trì và nhất quán trong quá trình trao đổi.
Bên cạnh yếu tố quan hệ, chất lượng và tính minh bạch là những yêu cầu quan trọng. Các hệ thống quản lý được chuẩn hóa, tiêu chuẩn về chất lượng, chi phí, tiến độ cùng những vấn đề liên quan đến pháp lý, hợp đồng và sở hữu trí tuệ đều cần được doanh nghiệp chú trọng.
Đặc biệt, hồ sơ tài chính, nhân sự và năng lực vận hành cần được chuẩn bị rõ ràng. Đây là cơ sở để nhà đầu tư đánh giá khả năng hợp tác cũng như mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp Việt.
Dòng vốn hướng tới hợp tác hai chiều
Theo ONE-VALUE, triển vọng giai đoạn 2035-2045 có thể chứng kiến sự thay đổi đáng kể trong quan hệ M&A Việt - Nhật. Nếu trước đây dòng vốn chủ yếu đi theo hướng Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam, trong tương lai quan hệ này có thể phát triển theo hướng hai chiều, khi doanh nghiệp Việt đủ năng lực mở rộng sang thị trường Nhật Bản.
Để chuẩn bị cho quá trình này, doanh nghiệp Việt cần xác định rõ mục tiêu khi tìm kiếm đối tác, từ gia công, liên doanh đến phân phối; đồng thời xây dựng đội ngũ có khả năng giao tiếp và am hiểu văn hóa kinh doanh Nhật Bản.
Dư địa hợp tác cũng không chỉ nằm ở M&A. Theo ONE-VALUE, 56,9% doanh nghiệp Nhật được khảo sát dự kiến mở rộng hoạt động tại Việt Nam, trong khi 49,4% có kế hoạch tăng mua hàng từ các nhà cung ứng nội địa trong 1-2 năm tới.
Những con số này cho thấy cơ hội hợp tác đang mở rộng từ đầu tư sang thương mại và chuỗi cung ứng. Khi doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa quy trình và đáp ứng tốt các yêu cầu của đối tác Nhật, quan hệ giữa hai bên có thể chuyển từ mô hình “nhận vốn” sang cùng phát triển sản phẩm, công nghệ, thị trường và chuỗi giá trị.
Đây cũng là tiền đề để M&A Việt - Nhật từng bước hình thành quan hệ hợp tác cân bằng hơn, trong đó doanh nghiệp Việt không chỉ là bên tiếp nhận vốn mà có thể trở thành đối tác cùng đầu tư, cùng mở rộng thị trường và tạo ra giá trị tại cả hai quốc gia.