Infographic

Ngày 7/9/1966, giữa những năm tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Xưởng Sửa chữa pháo I – Xưởng 11, tiền thân của Nhà máy Z125 hôm nay – chính thức được thành lập. Từ những cơ sở sơ tán trải rộng trên nhiều địa bàn, trong điều kiện vô cùng khó khăn, thiếu thốn, những người lính thợ quân giới đã sửa chữa những khẩu pháo phục vụ chiến trường bằng ý chí tự lực, tự cường và khát vọng làm chủ kỹ thuật.

Sáu thập niên đã đi qua. Từ một xưởng sửa chữa pháo ra đời trong chiến tranh, Z125 từng bước trưởng thành thành một trong những đơn vị quan trọng của ngành Công nghiệp quốc phòng Việt Nam, không ngừng nâng cao năng lực nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, sửa chữa và cải tiến vũ khí, trang bị kỹ thuật.

Hành trình 60 năm của Z125 vì thế không chỉ là lịch sử của một nhà máy. Đó còn là câu chuyện về những thế hệ người lính thợ, kỹ sư, cán bộ, công nhân quốc phòng nối tiếp nhau giữ gìn một giá trị xuyên suốt: Đoàn kết, sáng tạo, tự lực, tự cường và khát vọng làm chủ công nghệ quốc phòng Việt Nam.

Ngày 7/9/1966, Nhà máy Z125 chính thức được thành lập với tiền thân là Xưởng Sửa chữa pháo I (Xưởng 11), trực thuộc Cục Quân giới, Tổng cục Hậu cần. Là thế hệ thứ hai của các cơ sở quân giới Việt Nam, đơn vị ra đời từ đòi hỏi nóng bỏng của chiến trường và tinh thần tự lực, tự cường bất khuất.

Những ngày đầu, các điểm sơ tán nằm rải rác trên địa bàn 5 huyện thuộc 3 tỉnh. Giữa muôn vàn gian khó, thiếu thốn trăm bề, những người lính thợ vẫn kiên cường sửa chữa từng khẩu súng, nòng pháo kịp thời chi viện cho các trận địa phòng không, nhanh chóng phát triển thành Nhà máy V125 phục vụ tiền tuyến.

Sau thống nhất đất nước, Z125 bước sang một nhiệm vụ kép: vừa sản xuất quốc phòng, bảo đảm vũ khí, trang bị kỹ thuật phục vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc và thực hiện nhiệm vụ quốc tế; vừa phát triển sản xuất kinh tế, tham gia xây dựng đất nước.

Đây là đoạn chuyển rất quan trọng vì cho thấy Z125 không dừng lại ở một nhà máy được sinh ra để phục vụ chiến tranh, mà thích ứng với những yêu cầu mới của đất nước.

Bước vào thời kỳ Đổi mới, đứng trước cơ chế thị trường và yêu cầu hiện đại hóa quân đội, Z125 đã thực hiện cuộc tái cấu trúc toàn diện. Nhà máy chuyển đổi mô hình quản trị doanh nghiệp quân đội, mạnh dạn đầu tư nâng cấp hệ thống nhà xưởng quy chuẩn, nhập khẩu và làm chủ các dây chuyền gia công cơ khí chính xác, máy công cụ điều khiển kỹ thuật số. Đây là giai đoạn bản lề giúp đơn vị thoát khỏi phương thức sản xuất phân tán cũ, mở rộng quy mô và tích lũy nguồn lực công nghệ để bứt phá.

Nhân vật trung tâm làm nên linh hồn của Z125 qua các thời kỳ chính là con người. Nơi đây không chỉ là công xưởng vũ khí mà còn là chiếc nôi tôi rèn nhân cách, bản lĩnh của người lính thợ quân giới.

Hàng trăm cán bộ kỹ thuật, kỹ sư đầu ngành và hàng chục chỉ huy Nhà máy qua các thời kỳ đều trưởng thành trực tiếp từ bàn tay người thợ bám máy. Những ký ức về bữa cơm độn sắn khoai nơi lán nứa sơ tán, những đêm thức trắng bên ánh đèn dầu tìm giải pháp phục hồi nòng pháo đã hun đúc nên tình đồng chí, nghĩa đồng đội keo sơn và niềm tự hào nghề nghiệp sâu sắc.

Sức mạnh của Z125 không chỉ nằm ở việc đầu tư trang thiết bị, mà là việc xác lập và hoàn thiện một chuỗi phát triển năng lực nội sinh bài bản:

Sửa chữa ➔ Sản xuất ➔ Chế thử ➔ Cải tiến ➔ Nghiên cứu thiết kế ➔ Làm chủ công nghệ ➔ Sản xuất sản phẩm quốc phòng mới.

Coi nghiên cứu khoa học và sáng kiến kỹ thuật là đòn bẩy, Nhà máy chủ động liên kết chặt chẽ với Viện Vũ khí, Viện Công nghệ để giải quyết các bài toán kỹ thuật phức tạp, trực tiếp đưa nhiều sản phẩm quốc phòng hiện đại từ bản vẽ vào sản xuất thực tiễn.

Z125 hôm nay tự hào xác lập vị thế chiến lược then chốt: Đơn vị duy nhất của Bộ Quốc phòng sản xuất vũ khí hỏa lực nòng trơn và súng phóng lựu cỡ nòng trên 30 mm tại Việt Nam, đồng thời đi đầu trong phát triển vũ khí cho bộ binh thế hệ mới và tổ hợp vũ khí trên xe cơ giới.

Tầm vóc ấy đang tiếp tục được nhân rộng với việc khởi công Cơ sở 2, đầu tư các dây chuyền tự động hóa cao, mở ra không gian sản xuất thông minh nơi thế hệ kỹ sư trẻ tài năng đang làm chủ công nghệ cao với tác phong công nghiệp chuẩn mực.

Nhìn lại chặng đường 60 năm vẻ vang (1966 – 2026), phần thưởng cao quý nhất đối với các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, người lao động Z125 chính là niềm tin cậy tuyệt đối của Đảng, Nhà nước và Quân đội, kết tinh qua những tấm Huân chương, danh hiệu cao quý. Tinh thần tự lực, tự cường, đoàn kết và sáng tạo từ những ngày đầu lập xưởng vẫn vẹn nguyên giá trị, là điểm tựa vững chắc để Z125 vững bước vào thập niên thứ bảy, tiếp tục phụng sự đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa.

Phương Hồng