Kinh tế địa phương

Xanh từ đồng ruộng đến khu dân cư

Sau nhiều năm mở đường, cải tạo trường học, trạm y tế và công trình thủy lợi, ngoại thành Hà Nội có điều kiện thuận lợi hơn để phát triển sản xuất, cải thiện đời sống. Giai đoạn mới không chỉ bổ sung hạ tầng mà phải nâng chất lượng môi trường, dịch vụ và hiệu quả sử dụng công trình.

Kết quả năm 2025 và sáu tháng đầu năm 2026 cho thấy nông nghiệp Thủ đô vẫn tăng trưởng dù đất sản xuất thu hẹp, thời tiết thất thường và chi phí đầu vào cao. Động lực đến từ giống chất lượng, vùng sản xuất tập trung, quy trình VietGAP, sản xuất hữu cơ và liên kết tiêu thụ.

Tại xã Dân Hòa, vụ Xuân năm 2026 tiếp tục sử dụng chủ yếu giống lúa chất lượng cao; lịch thời vụ, tưới tiêu và phòng trừ sâu bệnh được tổ chức chủ động. Ở xã Kiều Phú, Hợp tác xã Chăn nuôi dịch vụ Đồng Tâm duy trì sản xuất an toàn, cung cấp thực phẩm cho trường học, bếp ăn tập thể, nhà hàng và cửa hàng thực phẩm sạch. Thực tế này cho thấy sản xuất bền vững phải gắn với đầu ra ổn định.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường, thành phố sẽ tiếp tục chuyển đổi cây trồng, vật nuôi phù hợp từng vùng; mở rộng sản xuất tập trung, nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ và VietGAP; đồng thời tăng liên kết tiêu thụ, truy xuất nguồn gốc và kết nối với dịch vụ, du lịch.

Yêu cầu xanh phải bắt đầu ngay trong sản xuất. Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nguồn nước cần được kiểm soát; chất thải chăn nuôi phải xử lý; rơm rạ, phụ phẩm cây trồng cần thu gom, tái sử dụng. Khi phụ phẩm trở thành phân hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu mới, nông dân vừa giảm chi phí, vừa hạn chế ô nhiễm.

Không gian xanh cần hiện diện trong từng khu dân cư: đường làng sạch, có cây bóng mát; ao, hồ, kênh mương được khơi thông; điểm tập kết rác bố trí hợp lý; chợ, nhà văn hóa, khu thể thao duy trì nền nếp. Công việc này cần sự tham gia thường xuyên của chính quyền, đơn vị dịch vụ và người dân.

Hiện đại nhưng vẫn giữ dáng làng quê

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Hà Nội có 75 xã thực hiện chương trình giai đoạn 2026-2030. Xã ven đô chịu sức ép đô thị hóa nhanh, trong khi nhiều địa bàn xa trung tâm vẫn dựa vào nông nghiệp. Tiêu chí hiện đại vì thế phải phù hợp từng vùng, không đồng nhất hiện đại hóa với bê tông hóa.

Với xã ven đô, yêu cầu trước hết là thu hẹp khoảng cách dịch vụ so với nội thành. Người dân cần nước sạch ổn định, thu gom rác đúng giờ, giao thông an toàn, trường học và y tế thuận tiện. Hạ tầng số, camera tại khu vực cần thiết, chiếu sáng tiết kiệm điện và điểm sinh hoạt cộng đồng có kết nối mạng phải phục vụ trực tiếp đời sống, sản xuất và kinh doanh.

Ở vùng còn đậm đặc trưng nông nghiệp, sự hiện đại thể hiện ở thủy lợi hiệu quả, đường phục vụ sản xuất, kho bảo quản, cơ sở sơ chế, thông tin thị trường và truy xuất nguồn gốc. Vùng rau, vùng quả hay khu chăn nuôi chỉ đi vào chuỗi phân phối lớn khi quy trình được kiểm soát, nguồn hàng ổn định và hồ sơ sản phẩm rõ ràng. Công nghệ phải giải quyết nhu cầu thực tế, không dừng ở lắp đặt thiết bị.

Bộ tiêu chí mới dự kiến đặt yêu cầu cao hơn về môi trường, chuyển đổi số và chất lượng sống. Hà Nội phấn đấu đến năm 2030 có 80% số xã đạt chuẩn, trong đó 20% đạt chuẩn hiện đại. Kết quả cần được người dân cảm nhận qua đường sá an toàn, nguồn nước được bảo vệ, môi trường sạch và dịch vụ công thuận tiện.

Phân loại rác tại nguồn khó duy trì nếu rác sau phân loại vẫn bị thu gom chung hoặc vận chuyển không ổn định. Xử lý nước thải cũng không thể chỉ trông vào công trình đầu mối, mà cần mạng lưới thu gom phù hợp với khu dân cư, phương án vận hành và kinh phí duy tu lâu dài. Mỗi khâu phải được tổ chức đồng bộ.

Hiện đại hóa cần tôn trọng cấu trúc và bản sắc làng xã. Đình, chùa, giếng làng, ao làng, hàng cây, nghề truyền thống và nếp sinh hoạt cộng đồng tạo nên sự khác biệt của mỗi địa phương. Cải tạo cảnh quan phải tránh thiết kế rập khuôn hoặc làm mất không gian vốn có. Giữ được dáng làng trong môi trường sạch, văn minh còn tạo điều kiện phát triển du lịch nông nghiệp, trải nghiệm và sản phẩm văn hóa địa phương.

Cần thêm nguồn lực từ doanh nghiệp và cộng đồng

Giai đoạn mới mở ra nhu cầu đầu tư vào xử lý rác, nước thải, năng lượng sạch, chiếu sáng, bảo quản nông sản, thương mại điện tử và dịch vụ du lịch. Doanh nghiệp có thể tham gia nếu địa phương công khai nhu cầu, quy mô dự án, quỹ đất, phương thức lựa chọn nhà đầu tư và cơ chế thu hồi vốn.

Hà Nội có số lượng lớn sản phẩm OCOP và nhiều chuỗi liên kết nông sản. Thách thức không còn chủ yếu ở tăng số lượng, mà là duy trì chất lượng, đổi mới bao bì, giảm vật liệu khó tái chế, bảo đảm nguyên liệu và mở rộng thị trường. Doanh nghiệp phân phối, chế biến, logistics, du lịch có thể giúp hợp tác xã hoàn thiện những khâu hộ sản xuất khó tự làm.

Thị trường Hà Nội có hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm, trường học, bệnh viện, bếp ăn tập thể, khách sạn và dịch vụ du lịch lớn. Khi tiêu chuẩn hàng hóa, khối lượng, lịch giao nhận và trách nhiệm được xác định rõ, nông sản ngoại thành có thể đi vào hợp đồng ổn định thay vì phụ thuộc hội chợ. Kênh trực tuyến cũng chỉ hiệu quả khi chất lượng và việc giao hàng được bảo đảm.

Trong mối liên kết này, chính quyền xã cung cấp thông tin quy hoạch, vùng sản xuất và hỗ trợ thủ tục; hợp tác xã tổ chức nông dân, kiểm soát quy trình; doanh nghiệp đưa vào công nghệ, dịch vụ và thị trường. Người dân vừa hưởng lợi, vừa trực tiếp giữ gìn môi trường, cảnh quan nơi sinh sống.

Nông thôn mới xanh, hiện đại không được đánh giá bằng số công trình mới xây, mà bằng hiệu quả sử dụng. Tuyến đường phải phục vụ dân sinh và sản xuất; nhà văn hóa có hoạt động thường xuyên; hệ thống thu gom rác vận hành ổn định; dịch vụ số giúp người dân giải quyết công việc thuận tiện. Khi nguồn lực công, doanh nghiệp và cộng đồng được kết nối, các vùng quê Hà Nội có thể văn minh, đáng sống mà vẫn duy trì sinh kế và bản sắc riêng.

Đình Bảo