Kinh tế số

Sau hơn một thập kỷ tăng trưởng mạnh mẽ, thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, khi quy mô thị trường không còn là mục tiêu duy nhất. Chất lượng tăng trưởng, niềm tin của người tiêu dùng và năng lực quản trị của doanh nghiệp đang trở thành những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của nền kinh tế số.

Trong bối cảnh đó, Luật Thương mại điện tử cùng Nghị định số 248/2026/NĐ-CP được xem là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế, tạo nền tảng để thị trường thương mại điện tử phát triển minh bạch, an toàn và bền vững hơn.

Tại Hội nghị giới thiệu Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP do Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) tổ chức ngày 16/7, Cục trưởng Lê Hoàng Oanh khẳng định mục tiêu của khung pháp lý mới là xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn, cạnh tranh lành mạnh; đồng thời tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo và các mô hình kinh doanh mới phát triển.

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật là mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với toàn bộ hệ sinh thái thương mại điện tử, từ sàn giao dịch, nền tảng số, người bán, người livestream đến các đơn vị tiếp thị liên kết. Các quy định về xác thực danh tính người bán, công khai thông tin hàng hóa, điều kiện giao dịch, quản lý hoạt động livestream, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi người tiêu dùng được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế tình trạng hàng giả, hàng nhái, tài khoản ảo, quảng cáo sai sự thật và các hành vi gian lận trên môi trường số.

Từ góc độ doanh nghiệp, những quy định mới không đơn thuần là yêu cầu tuân thủ mà còn tạo động lực để nâng cấp năng lực quản trị. Trong nền kinh tế số, niềm tin của khách hàng ngày càng trở thành tài sản có giá trị. Khi các tiêu chuẩn về minh bạch thông tin, truy xuất nguồn gốc, bảo mật dữ liệu và giải quyết khiếu nại được nâng lên, doanh nghiệp buộc phải đầu tư nhiều hơn cho công nghệ, quy trình vận hành và quản trị rủi ro.

Ở chiều ngược lại, chính sự minh bạch đó sẽ tạo lợi thế cho các doanh nghiệp làm ăn bài bản. Khi "luật chơi" được thiết lập rõ ràng, chi phí của hành vi gian lận sẽ tăng lên, trong khi doanh nghiệp đầu tư vào chất lượng sản phẩm, dịch vụ và thương hiệu sẽ có nhiều cơ hội khẳng định vị thế. Đây được xem là bước chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng uy tín và chất lượng.

Đối với các sàn thương mại điện tử, trách nhiệm cũng được nâng lên một cấp độ mới. Các nền tảng không chỉ đóng vai trò kết nối giao dịch mà còn phải tham gia kiểm soát người bán, phối hợp xử lý vi phạm, bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao tính minh bạch của thị trường. Đây là xu hướng quản lý đã được nhiều quốc gia áp dụng nhằm cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm trật tự thị trường.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết sẽ áp dụng phương thức quản lý theo mô hình, quy mô và mức độ rủi ro; đồng thời tăng cường ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong công tác hậu kiểm. Cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giảm áp lực thủ tục cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và doanh nghiệp khởi nghiệp.

Bên cạnh đó, việc ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác đào tạo nguồn nhân lực thương mại điện tử giữa các hiệp hội, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cho thấy quá trình hoàn thiện thể chế đang được triển khai song song với phát triển nguồn nhân lực. Đây là điều kiện cần để doanh nghiệp thích ứng với các yêu cầu mới về quản trị dữ liệu, vận hành nền tảng và tuân thủ pháp luật.

Có thể nói, Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP không chỉ giải quyết những bất cập của thị trường hiện nay mà còn tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới của kinh tế số Việt Nam.

Khi niềm tin của người tiêu dùng được củng cố và môi trường cạnh tranh trở nên minh bạch hơn, doanh nghiệp sẽ có điều kiện nâng cao năng lực quản trị, mở rộng thị trường trong nước và từng bước tham gia sâu hơn vào thương mại điện tử xuyên biên giới. Xa hơn, đây cũng là một mắt xích quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế số, hướng tới mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành nền kinh tế số có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực.

Lê Long