Phát triển bền vững

"Luật chơi mới" của kinh tế toàn cầu

Những biến động địa chính trị, áp lực bảo đảm an ninh năng lượng cùng các tiêu chuẩn giảm phát thải đang định hình một "luật chơi" mới của kinh tế toàn cầu. Đây cũng là thông điệp được nhấn mạnh tại Diễn đàn "Năng lượng và Môi trường Thế giới – Việt Nam 2026" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) tổ chức, với mục tiêu hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, an ninh năng lượng và phát triển bền vững.

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho rằng Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu. Với hơn 3.260 km bờ biển, hai đồng bằng lớn cùng nền kinh tế đang phát triển nhanh, Việt Nam cần theo đuổi mô hình tăng trưởng gắn với phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, đổi mới sáng tạo và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD, Net Zero không chỉ là mục tiêu môi trường mà đã trở thành tiêu chuẩn mới của năng lực cạnh tranh. Đối với Việt Nam, hiện thực hóa mục tiêu Net Zero không chỉ là thực hiện cam kết quốc tế mà còn là lựa chọn chiến lược nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, củng cố an ninh năng lượng và tăng sức chống chịu của nền kinh tế.

Đồng quan điểm, ông John Rockhold - Chủ tịch Nhóm Công tác Điện và Năng lượng, Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam, Chủ tịch Pacific Rim Investment & Management, cho rằng, những chính sách được triển khai trong thời gian qua cho thấy Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa các cam kết bằng hành động: “Nhìn tổng thể, Việt Nam đang đi đúng hướng. Điều tôi thực sự ấn tượng không chỉ là các cam kết hay quy hoạch mà là những công cụ chính sách cụ thể đang được xây dựng để hiện thực hóa chúng.”

Ngoài những chính sách về chuyển dịch năng lượng và thị trường carbon, ông John Rockhold cũng lưu ý Việt Nam cần khai thác tốt hơn lợi thế từ các hệ sinh thái blue carbon: “Blue carbon không chỉ là giải pháp khí hậu mà còn là tài sản kinh tế. Rừng ngập mặn tạo tín chỉ carbon có giá trị trên thị trường quốc tế, bảo vệ bờ biển trước thiên tai, duy trì sinh kế cho hàng triệu người dân ven biển, và là nền tảng của kinh tế biển xanh bền vững. Bảo tồn rừng ngập mặn, theo đúng nghĩa kinh tế, là một khoản đầu tư sinh lời – không phải chi phí.”

Nhận diện "nút thắt" trong tiến trình hiện thực hóa Net Zero

Dù quyết tâm rất lớn, lộ trình Net Zero vẫn đặt ra nhiều thách thức về hạ tầng, công nghệ và nguồn lực tài chính. Trong bối cảnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, Việt Nam phải đồng thời giải bài toán bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải.

Chuyển đổi xanh vẫn là bài toán không dễ đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa do còn hạn chế về nguồn lực, dữ liệu phát thải và năng lực quản trị. Điều này đòi hỏi sự hỗ trợ đồng bộ về cơ chế, chính sách và kỹ thuật để doanh nghiệp từng bước thích ứng với các tiêu chuẩn phát triển mới.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng chuyển dịch năng lượng là trọng tâm, là động lực chính của lộ trình Net Zero. "Chính phủ sẽ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, đẩy nhanh các dự án điện gió ngoài khơi, điện mặt trời áp mái, điện sinh khối và các hình thức lưu trữ năng lượng hiện đại; đồng thời, ưu tiên đầu tư đồng bộ hệ thống truyền tải điện quốc gia, lưới điện thông minh, hệ thống điều độ hiện đại, hệ thống pin lưu trữ quy mô lớn và các loại hình lưu trữ năng lượng tiên tiến khác", Phó Thủ tướng chỉ đạo.

Song song với phát triển hạ tầng năng lượng, Chính phủ cũng thúc đẩy hoàn thiện các công cụ kinh tế nhằm hỗ trợ quá trình giảm phát thải. Phó Thủ tướng khẳng định: "Thị trường carbon là công cụ kinh tế hiệu quả để khuyến khích giảm phát thải. Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều văn bản pháp lý quan trọng liên quan đến thị trường các-bon và ra mắt sàn giao dịch các-bon trong nước để tạo cơ chế định giá các-bon minh bạch, hiệu quả."

Cùng với đó, Chính phủ tiếp tục hoàn thiện thể chế và cải thiện môi trường đầu tư để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh. Phó Thủ tướng cam kết: "Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật, cải cách hành chính mạnh mẽ, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong tiếp cận nguồn lực, tài nguyên, vốn vay, công nghệ và thị trường."

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: “Tôi đề nghị các doanh nghiệp cần coi chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và quản trị ESG là một phần trong chiến lược phát triển dài hạn. Doanh nghiệp nào chuyển đổi sớm, quản trị tốt dữ liệu phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn xanh sẽ có lợi thế lớn hơn trong tiếp cận thị trường, tiếp cận vốn và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.”

Hiện thực hóa mục tiêu Net Zero không chỉ là câu chuyện của ngành năng lượng hay bảo vệ môi trường, mà là quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng của nền kinh tế. Với nền tảng thể chế đang từng bước được hoàn thiện, sự đồng hành của Chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp và những đánh giá tích cực từ các chuyên gia quốc tế, chuyển đổi xanh được kỳ vọng sẽ trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút dòng vốn chất lượng cao và hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.

Nguyễn Ly