Công nghệ & đời sống hiện đại

Diện mạo kinh tế thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc và toàn diện dưới tác động kép của làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), sự trỗi dậy mạnh mẽ từ tài chính phi tập trung cùng các nỗ lực tái cấu trúc liên kết vùng.

Trong bối cảnh Trung Quốc đang ráo riết xây dựng các rào chắn chính sách nghiêm ngặt để bảo vệ thị trường lao động trước áp lực tự động hóa, thì tại Mỹ, báo cáo tài chính mới nhất của Tổng thống Donald Trump lại minh chứng cho một bước chuyển dịch tài sản vô tiền khoáng hậu từ bất động sản truyền thống sang kỷ nguyên tiền số.

Cùng lúc đó, các quốc gia Đông Nam Á lại chọn hướng đi thực tế khi nỗ lực dùng các mô hình đặc khu vật lý để tạo ra hàng vạn việc làm, giữ vững thế cân bằng vĩ mô trước các cú sốc công nghệ.

Theo cuộc khảo sát và phân tích chuyên sâu từ tờ The New York Times, Trung Quốc hiện đang theo đuổi một chiến lược kinh tế đầy tham vọng nhưng cũng không kém phần rủi ro khi quyết định nhúng sâu AI vào mọi ngành công nghiệp quốc gia, nhưng đồng thời chủ động can thiệp bằng các biện pháp hành chính để bảo vệ sinh kế cho người lao động.

Khác biệt hoàn toàn với cách tiếp cận của các nền kinh tế phương Tây vốn để thị trường tự do định đoạt tốc độ chuyển dịch lao động, Bắc Kinh nhận thức rõ việc triển khai AI trên quy mô lớn trong sản xuất, dịch vụ và nông nghiệp có thể dẫn đến tình trạng thất nghiệp hàng loạt, đe dọa sự ổn định xã hội.

Do đó, chính sách của chính phủ Trung Quốc không phải là kìm hãm công nghệ mà là định hướng dòng chảy này bổ trợ cho năng suất của con người thay vì thay thế hoàn toàn họ. Các cơ quan hoạch định chính sách nước này đã tung ra hàng loạt giải pháp thực tế bao gồm cấp trợ cấp, ưu đãi thuế cho các doanh nghiệp cam kết tái đào tạo nhân sự, kiểm soát chặt chẽ tốc độ sa thải của các tập đoàn công nghệ lớn và chuyển đổi hệ sinh thái giáo dục nghề nghiệp tập trung vào các kỹ năng số.

Trong khi Bắc Kinh nỗ lực thiết lập các rào chắn chính sách để bảo vệ nền kinh tế thực thể, thì tại Mỹ, số liệu tài chính mới nhất đã phản ánh sức mạnh tài chính khổng lồ của nền kinh tế số và tiền mã hóa, ngay cả ở những cấp bậc quyền lực cao nhất. Báo cáo tài chính thường niên dài 927 trang được công bố bởi Văn phòng Đạo đức Chính phủ Mỹ (OGE) cho thấy Tổng thống Donald Trump đã kiếm được hơn 1,4 tỷ USD chỉ riêng từ các hoạt động kinh doanh liên quan đến tài sản kỹ thuật số trong năm đầu tiên trở lại nhiệm sở.

Con số khổng lồ này hoàn toàn lấn át nguồn thu nhập từ các lĩnh vực bất động sản và nghỉ dưỡng vốn đã làm nên tên tuổi của ông trước đây. Cụ thể, trong khi Câu lạc bộ Mar-a-Lago mang lại 77 triệu USD, sân golf Doral tại Florida đem về 122 triệu USD, thì mảng crypto lại mang về doanh thu vượt trội với 636 triệu USD tiền bản quyền từ công ty phát hành đồng tiền mã hóa CIC Digital, LLC, gần 600 triệu USD từ việc bán token của dự án World Liberty Financial, và khoảng 196 triệu USD từ việc bán cổ phần tại Stablecoin Holdco LLC.

Sự bùng nổ thu nhập từ tiền số của người đứng đầu Nhà Trắng ngay lập tức vấp phải sự giám sát chặt chẽ từ dư luận quốc tế và dấy lên những tranh cãi pháp lý sâu sắc về ranh giới mong manh giữa chính sách công và lợi ích tài chính cá nhân trong kỷ nguyên tài chính số. Dự án World Liberty Financial từng gây chấn động khi quỹ đầu tư quốc gia của Abu Dhabi sử dụng đồng stablecoin USD1 của dự án này để thực hiện một khoản đầu tư trị giá nhiều tỷ USD vào sàn giao dịch Binance – ngay sau khi nhà đồng sáng lập sàn này là Changpeng Zhao nhận được lệnh xá tội từ Tổng thống Trump đối với các cáo buộc vi phạm tài chính trước đó.

Dù phía Nhà Trắng khẳng định hoàn toàn không có xung đột lợi ích, các nhà phân tích đạo đức chính trị vẫn bày tỏ lo ngại sâu sắc về lỗ hổng quản trị khi các tài sản ảo chưa được quản lý đồng bộ bằng hành lang pháp lý chặt chẽ.

Giữa những làn sóng biến động và dịch chuyển dữ dội của AI và tài chính số, các mô hình phát triển kinh tế thực thể dựa trên liên kết vùng tại Đông Nam Á lại đang chứng minh được giá trị cốt lõi trong việc tạo dựng công ăn việc làm bền vững cho người dân.

Một minh chứng điển hình là Đặc khu Kinh tế Johor - Singapore (JS-SEZ) đang được hai quốc gia láng giềng ráo riết triển khai. Theo các báo cáo kinh tế khu vực, Chính phủ Malaysia hiện bày tỏ sự tự tin mạnh mẽ vào việc sẽ vượt mục tiêu tạo ra hơn 20.000 việc làm mới chất lượng cao trong vòng 5 năm tới sau khi bản thiết kế vận hành cho đặc khu này chính thức được Nội các phê duyệt.

Bằng cách kết nối sức mạnh công nghệ, tài chính đỉnh cao của đảo quốc sư tử Singapore với quỹ đất rộng lớn và nguồn nhân lực dồi dào của bang Johor, hành lang kinh tế vật lý này đang đóng vai trò là "mỏ neo" vững chắc giúp ổn định thị trường lao động toàn vùng trước các cú sốc tự động hóa trực tuyến.

Tổng thể cục diện cho thấy trật tự kinh tế thế giới đang đứng trước những ngã rẽ mang tính bước ngoặt vĩ mô. Sự tự do hóa hoàn toàn trong ứng dụng công nghệ nếu không có bàn tay điều tiết của chính phủ sẽ đẩy xã hội vào nguy cơ bất ổn việc làm, buộc các nước phải học tập mô hình của Trung Quốc để can thiệp sâu hơn nhằm bảo vệ con người.

Song song đó, việc dòng vốn dịch chuyển mạnh mẽ từ tài sản truyền thống sang kỹ thuật số như trường hợp của Tổng thống Mỹ sẽ đặt ra thách thức cực kỳ lớn cho các định chế tài chính trong việc giám sát thuế và chống trục lợi chính sách.

Cuối cùng, sự thành công của các hành lang kinh tế thực thể tại Đông Nam Á như JS-SEZ chính là lời nhắc nhở đắt giá rằng: việc làm bền vững và liên kết kinh tế khu vực vẫn là nền tảng cốt lõi, không thể thay thế cho sự thịnh vượng lâu dài của đại đa số người lao động trên toàn cầu.

Trần Phương