Doanh nhân -Doanh nghiệp

Tại Hội thảo “Đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ – Động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong hội nhập” do Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp (IDC) thuộc Cục Công nghiệp tổ chức tại Hà Nội, TS. Bùi Quang Tuấn – Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đã chia sẻ nhiều góc nhìn về vai trò của đổi mới sáng tạo đối với sự phát triển của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo TS. Bùi Quang Tuấn, thế giới đang bước vào giai đoạn phát triển mới với sự dẫn dắt của khoa học công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kinh tế xanh. Trong bối cảnh đó, các lợi thế truyền thống như lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên không còn đủ để tạo nên sức cạnh tranh bền vững. Đổi mới sáng tạo đang trở thành nhân tố quyết định năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường.

Ông cho rằng Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo những năm gần đây. Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu liên tục được cải thiện; các trung tâm đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao và hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng phát triển. Nhiều doanh nghiệp lớn đã chủ động đầu tư cho chuyển đổi số, tự động hóa sản xuất và ứng dụng công nghệ mới.

Tuy nhiên, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam vẫn còn những điểm nghẽn cần sớm được tháo gỡ. Trong đó, sự liên kết giữa Nhà nước, các cơ sở nghiên cứu – đào tạo và doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học chưa được thương mại hóa hiệu quả. Đặc biệt, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao.

Nhấn mạnh vai trò của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, TS. Bùi Quang Tuấn cho rằng cần xây dựng môi trường thuận lợi dựa trên bốn trụ cột gồm thể chế, hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực và nguồn lực tài chính. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hoàn thiện hành lang pháp lý và các chính sách hỗ trợ nghiên cứu, phát triển; các trường đại học, viện nghiên cứu cung cấp tri thức và công nghệ; doanh nghiệp là trung tâm của quá trình ứng dụng và thương mại hóa các thành quả khoa học công nghệ.

Để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong ngành công nghiệp, ông đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đẩy nhanh việc xây dựng các mô hình thử nghiệm chính sách đối với công nghệ mới, đồng thời nâng cao năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút nguồn vốn đầu tư chất lượng cao gắn với chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực.

Theo TS. Bùi Quang Tuấn, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không phải là nhiệm vụ ngắn hạn mà là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ các chủ thể trong nền kinh tế. Đây cũng là con đường để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và khẳng định vị thế trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Lê Minh