Đào tạo & Nhân lực
AI trong giáo dục đại học: Đổi mới đi cùng liêm chính học thuật
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cơ hội chưa từng có cho giáo dục đại học, từ hỗ trợ học tập đến nâng cao hiệu quả giảng dạy. Tuy nhiên, để công nghệ này thực sự tạo giá trị, các trường đại học cần xây dựng cơ chế quản trị phù hợp nhằm bảo đảm chất lượng đào tạo và giữ vững liêm chính học thuật.
Sự phát triển mạnh mẽ của AI tạo sinh đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong môi trường giáo dục đại học trên toàn thế giới. Theo ông Ali Al-Dulaimi, Phó Giáo sư, Trưởng Khoa Khoa học Máy tính & Công nghệ, BUV, AI là một bước tiến công nghệ có ý nghĩa lớn, có thể so sánh với những cuộc chuyển đổi số mang tính cách mạng trước đây. Tuy nhiên, AI không phải là “phép màu” và càng không thể thay thế vai trò cốt lõi của giáo dục.
Sự xuất hiện của các công cụ AI tạo sinh đặt ra nhiều câu hỏi mới đối với các trường đại học. Nếu một sinh viên có thể tạo ra bản nháp bài luận hay đoạn mã lập trình chỉ trong vài giây, các cơ sở đào tạo cần xem xét lại cách thức đánh giá để xác định chính xác năng lực thực sự của người học. Theo ông Ali Al-Dulaimi, vấn đề quan trọng không phải là sinh viên có sử dụng AI hay không, mà là họ học được gì và chứng minh được điều gì bằng chính năng lực của mình.
Dù vậy, AI mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho hoạt động học tập. Các công cụ AI có thể hỗ trợ sinh viên giải thích những khái niệm phức tạp, gợi ý ý tưởng, hỗ trợ viết lách hoặc lập trình. Tại BUV, sinh viên được tiếp cận nền tảng Codio tích hợp AI để học lập trình. Công cụ này giúp phát hiện lỗi, giải thích nguyên nhân và gợi ý cách khắc phục ngay trong quá trình thực hành. Tuy nhiên, sinh viên vẫn phải tự tìm hiểu bản chất vấn đề, kiểm tra giải pháp và chịu trách nhiệm với kết quả của mình.
Theo các chuyên gia, AI nên được xem là người bạn đồng hành trong học tập thay vì người dẫn đường. Giá trị của công nghệ chỉ thực sự phát huy khi được kết hợp với tư duy phản biện, sự giám sát của con người và khả năng đánh giá thông tin. Bởi dù có thể tạo ra những phản hồi trôi chảy và thuyết phục, AI vẫn có nguy cơ đưa ra thông tin sai lệch hoặc bịa đặt, thường được gọi là hiện tượng “ảo giác AI”.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều trường đại học đã chuyển từ tư duy cấm đoán sang quản trị và tích hợp AI một cách có cấu trúc. Các cơ sở giáo dục tại Anh, Australia hay Singapore đều xây dựng hướng dẫn rõ ràng về phạm vi sử dụng AI, yêu cầu công khai mức độ sử dụng công cụ và từng bước đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá. Thay vì chỉ dựa vào sản phẩm cuối cùng, nhiều trường tăng cường các hình thức vấn đáp, thuyết trình, phản tư cá nhân và đánh giá quá trình học tập.
Đối với Việt Nam, ông Ali Al-Dulaimi cho rằng chính sách về AI trong giáo dục cần dựa trên các nguyên tắc cốt lõi thay vì phụ thuộc vào từng công cụ cụ thể. Bên cạnh đó, các trường cần chú trọng tính minh bạch, nâng cao hiểu biết về AI cho cả giảng viên và sinh viên, đồng thời giải quyết sớm các vấn đề liên quan đến đạo đức, quyền riêng tư, sở hữu trí tuệ và bảo đảm chất lượng.
Trong kỷ nguyên AI, những giá trị nền tảng của giáo dục như trung thực, trách nhiệm và tôn trọng tri thức vẫn không thay đổi. Công nghệ có thể hỗ trợ quá trình học tập hiệu quả hơn, nhưng liêm chính học thuật và năng lực thực chất của người học mới là thước đo quyết định chất lượng giáo dục đại học trong tương lai.