Câu chuyện văn hóa
Hà Nội tìm lời giải mới cho phát triển làng nghề trong bối cảnh kinh tế sáng tạo
Chương trình Phát triển Thủ công Đương đại trên nền tảng Di sản Làng nghề được kỳ vọng tạo động lực mới cho các làng nghề Hà Nội, thúc đẩy đổi mới sản phẩm, phát triển thị trường và khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa trong bối cảnh kinh tế sáng tạo.
Sáng 13/6, Hà Nội chính thức khởi động Chương trình Phát triển Thủ công Đương đại trên nền tảng Di sản Làng nghề tại Vincom Mega Mall Royal City. Đây là một trong những hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, nhằm tạo động lực mới cho các làng nghề truyền thống thông qua sự tham gia của cộng đồng thiết kế, nghệ sĩ, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo sáng tạo.
Theo TS.KTS. Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, Hà Nội hiện có khoảng 1.350 làng có nghề và hơn 300 làng nghề được công nhận, tạo nên hệ sinh thái thủ công truyền thống đa dạng hàng đầu cả nước. Từ gốm sứ, sơn mài, mây tre đan đến dệt lụa, chạm khắc hay kim hoàn, mỗi làng nghề đều chứa đựng những kỹ năng chế tác đặc sắc cùng vốn tri thức được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, trước những thay đổi của thị trường và xu hướng tiêu dùng, nhiều làng nghề đang đối diện yêu cầu đổi mới để duy trì sức cạnh tranh.
Bên cạnh bài toán đầu ra, không ít cơ sở sản xuất còn gặp khó khăn trong việc xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm và tiếp cận các nhóm khách hàng mới. Điều này đòi hỏi những cách tiếp cận linh hoạt hơn nhằm đưa các giá trị truyền thống hòa nhập với nhịp sống hiện đại.
Chương trình Phát triển Thủ công Đương đại trên nền tảng Di sản Làng nghề được xây dựng với mục tiêu tạo môi trường để các nguồn lực sáng tạo cùng tham gia vào quá trình phát triển sản phẩm.
Thông qua đó, những chất liệu văn hóa, kỹ thuật thủ công và câu chuyện làng nghề có thể được chuyển hóa thành các sản phẩm có giá trị sử dụng cao hơn, đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.
Trong giai đoạn đầu, chương trình triển khai bốn hoạt động trọng tâm. Đó là “Kết Duyên Sáng Tạo”, hoạt động kết nối nghệ nhân, làng nghề với cộng đồng thiết kế; trại sáng tác liên ngành SUMMER CAMP “Re | Làng nghề tái sinh” dành cho sinh viên các trường đại học; Cuộc thi sáng tạo dựa trên di sản “Theo bước cộng đồng” năm 2026 và Cuộc thi thiết kế trang sức Trân Bảo Việt Nam lấy cảm hứng từ di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của đất nước.
Trong số đó, “Kết Duyên Sáng Tạo” được xem là hoạt động mở màn mang tính thử nghiệm. Chương trình do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc - Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Hanoi Grapevine, M Complex, Vincom Retail và Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp tổ chức. Mục tiêu là tạo điều kiện để các bên tìm kiếm cơ hội hợp tác trong nghiên cứu, phát triển mẫu mã và ứng dụng các kỹ thuật thủ công vào những sản phẩm mang hơi thở mới.
Cũng trong dịp này, Ban Tổ chức chính thức phát động chương trình Open Call dành cho các cá nhân, nhóm sáng tạo, doanh nghiệp và tổ chức quan tâm đến lĩnh vực thủ công - thiết kế. Những dự án được lựa chọn sẽ nhận hỗ trợ kinh phí phát triển sản phẩm, tham gia chương trình cố vấn chuyên môn kéo dài bốn tháng, được kết nối với chuyên gia, doanh nghiệp và các đối tác tiềm năng trên thị trường.
Đặc biệt, các sản phẩm hoàn thiện sẽ có cơ hội giới thiệu tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Toàn bộ quá trình triển khai được xây dựng trên nguyên tắc tôn trọng sở hữu trí tuệ, chia sẻ lợi ích công bằng và phát huy giá trị của tri thức truyền thống.
Không chỉ hướng tới việc bảo tồn nghề thủ công, chương trình còn mở ra cơ hội để các làng nghề tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành công nghiệp văn hóa. Đây được xem là bước đi phù hợp trong quá trình Hà Nội hiện thực hóa các cam kết của Thành phố Sáng tạo UNESCO, đồng thời khẳng định vai trò của di sản như một nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế và sáng tạo bền vững.