Đào tạo & Nhân lực

Đánh giá về đề thi Toán tốt nghiệp THPT năm 2026, TS. Bùi Ngọc Mai, Giảng viên Khoa Kinh doanh, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), cho rằng đề thi tiếp tục thể hiện định hướng chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực của học sinh.

Điểm đáng chú ý là sự xuất hiện của nhiều bài toán đặt trong bối cảnh thực tiễn. Thay vì chỉ yêu cầu vận dụng công thức hay kỹ thuật tính toán thuần túy, đề thi đưa vào các tình huống liên quan đến cảnh báo sức khỏe, lưu trữ năng lượng từ hệ thống pin mặt trời hay tối ưu doanh thu nông sản. Điều này đòi hỏi thí sinh không chỉ biết giải toán mà còn phải đọc hiểu dữ liệu, nhận diện vấn đề và lựa chọn phương pháp tiếp cận phù hợp.

Theo TS. Bùi Ngọc Mai, cách xây dựng đề thi này có nhiều điểm tương đồng với phương pháp đánh giá trong môi trường giáo dục đại học quốc tế. Tại các trường đại học ở Vương quốc Anh, sinh viên thường được đánh giá thông qua khả năng nhận diện vấn đề, xây dựng mô hình và diễn giải kết quả trong những bối cảnh cụ thể, thay vì chỉ áp dụng công thức để tìm ra đáp án.

“Đề Toán năm nay đã tiến gần hơn tới cách tiếp cận đó. Đây là tín hiệu tích cực vì vừa đáp ứng mục tiêu xét tốt nghiệp, vừa nâng cao khả năng phân loại thí sinh phục vụ tuyển sinh đại học”, TS. Mai nhận định.

So với đề thi năm 2025, đề năm nay không tạo cảm giác khó hơn quá nhiều về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, mức độ thử thách lại nằm ở yêu cầu tư duy, lập luận và khả năng vận dụng kiến thức. Nếu như nhiều câu hỏi trong đề thi năm trước thuộc các dạng quen thuộc mà học sinh có thể nhận diện sau quá trình luyện tập, thì đề năm nay buộc các em phải dành nhiều thời gian hơn để phân tích bối cảnh và xác định hướng giải quyết.

Theo chuyên gia, sự phân hóa của đề thi không đến từ những phép tính phức tạp mà từ chất lượng tư duy. Chẳng hạn, với bài toán liên quan đến hệ thống pin mặt trời, học sinh cần hiểu ý nghĩa của mô hình toán học trong thực tế trước khi tiến hành tính toán. Đây cũng là xu hướng phổ biến trong các kỳ thi chuẩn hóa quốc tế, nơi khả năng lựa chọn công cụ phù hợp được coi trọng không kém việc tìm ra kết quả cuối cùng.

Về phổ điểm, TS. Bùi Ngọc Mai cho rằng mặt bằng điểm trung bình sẽ không có nhiều biến động do các câu hỏi cơ bản vẫn nằm trong phạm vi kiến thức của chương trình. Tuy nhiên, nhóm điểm cao có thể ghi nhận sự thay đổi đáng kể. Số lượng thí sinh đạt từ 8 điểm trở lên, đặc biệt là điểm 10, nhiều khả năng sẽ giảm so với năm trước.

“Nếu điều này xảy ra, phổ điểm sẽ phản ánh rõ hơn sự khác biệt về năng lực giữa các nhóm thí sinh. Có thể nói, đề Toán năm 2026 không phải là đề thi khó hơn theo nghĩa truyền thống, mà là đề thi gần với tư duy đại học hơn”, TS. Bùi Ngọc Mai nhấn mạnh.

Hoàng Mạnh