Phát triển bền vững
Xây dựng nền nông nghiệp phát thải thấp từ thực tiễn sản xuất
Trước yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường xuất khẩu, việc ứng dụng công nghệ cao để giảm phát thải, minh bạch hóa dữ liệu và tối ưu sản xuất đang trở thành hướng đi tất yếu, mở ra cơ hội nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản.
Tại hội thảo chuyên đề “Giải pháp công nghệ và mô hình triển khai: Nông nghiệp xanh - ESG - MRV - Net Zero & AI trong nông nghiệp” do Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội (HHT) phối hợp với Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA) tổ chức, ông Nguyễn Văn Lưu, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao Đồng Tâm, Phó ban Nông nghiệp Xanh của VGA, đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình triển khai các mô hình nông nghiệp xanh và phát thải thấp.
Theo ông Nguyễn Văn Lưu, nông nghiệp đang đứng trước những thay đổi lớn khi các thị trường xuất khẩu liên tục nâng cao tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Những quy định mới như tiêu chuẩn FSMA 204 của Mỹ, Quy định chống phá rừng (EUDR), Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu hay Lệnh 280 của Trung Quốc đang tạo ra những yêu cầu khắt khe hơn đối với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản.
Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp trong nước cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Tại các vùng trồng cây ăn quả trọng điểm, tình trạng đất đai suy giảm chất lượng do lạm dụng hóa chất kéo dài vẫn còn phổ biến. Một số khu vực xuất hiện nguy cơ tồn dư kim loại nặng hoặc chất cấm, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận các thị trường khó tính. Ngoài ra, các yêu cầu liên quan đến bảo vệ rừng và phát triển bền vững cũng đặt ra áp lực lớn đối với nhiều vùng nguyên liệu.
Trước thực tế đó, Agri Đồng Tâm đã lựa chọn hướng đi dựa trên hai trụ cột là chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Theo ông Lưu, thay vì áp dụng các mô hình lý thuyết, doanh nghiệp tập trung xây dựng các mô hình thực nghiệm ngay tại vùng sản xuất để đánh giá hiệu quả thực tế trước khi nhân rộng.
Một trong những giải pháp nổi bật được doanh nghiệp triển khai là ứng dụng thiết bị bay không người lái kết hợp với công nghệ AI trong quản lý canh tác. Drone được sử dụng để khảo sát hiện trạng cây trồng, lập bản đồ vùng sản xuất và thực hiện phun thuốc, bón phân theo tọa độ chính xác. Nhờ đó, lượng phân bón sử dụng giảm khoảng 30%, lượng nước tưới giảm 20% so với phương thức canh tác truyền thống, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý đồng ruộng.
Song song với đó, doanh nghiệp còn đầu tư hệ thống tưới tự động, công nghệ sấy thăng hoa và các giải pháp quản lý dữ liệu sản xuất theo thời gian thực. Những ứng dụng này không chỉ giúp tối ưu chi phí vận hành mà còn góp phần giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính trong toàn bộ chuỗi sản xuất.
Theo kết quả đo đạc bằng công cụ MRV theo chuẩn IPCC, mô hình canh tác của Agri Đồng Tâm giúp giảm từ 1,8 đến 2,2 tấn CO₂ trên mỗi hecta mỗi năm so với phương thức sản xuất truyền thống. Tổng lượng phát thải carbon có thể giảm gần 50%, trong khi chi phí đầu vào tiết kiệm gần một phần ba.
Đáng chú ý, doanh nghiệp còn xây dựng hệ thống nhật ký điện tử E-Logbook trên nền tảng blockchain, cho phép lưu trữ toàn bộ dữ liệu sản xuất theo thời gian thực và không thể chỉnh sửa. Kết hợp với tem chống giả thông minh, mỗi sản phẩm đều được gắn một “hồ sơ điện tử” đầy đủ, giúp khách hàng và đối tác dễ dàng truy xuất nguồn gốc.
Theo ông Nguyễn Văn Lưu, minh bạch dữ liệu không chỉ là yêu cầu của thị trường mà còn là yếu tố quan trọng giúp nâng cao giá trị nông sản. Khi thông tin về vùng trồng, quy trình sản xuất và phát thải được kiểm chứng đầy đủ, doanh nghiệp sẽ có nhiều cơ hội hơn để tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Những kết quả đạt được từ mô hình của Agri Đồng Tâm cho thấy công nghệ đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong nông nghiệp. Đây không chỉ là giải pháp giảm phát thải, bảo vệ môi trường mà còn là nền tảng để xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch và có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế.