Văn hóa - Du lịch
Triển lãm tôn vinh Quốc Tử Giám và danh nhân Thân Nhân Trung tại Bắc Ninh
Hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm “Quốc Tử Giám - Trường quốc học đầu tiên của Việt Nam và danh nhân Thân Nhân Trung (1419–1499)” tại Di tích Đền thờ Tiến sĩ Thân Nhân Trung, phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh. Sự kiện góp phần tái hiện lịch sử của trường quốc học đầu tiên của Việt Nam, đồng thời lan tỏa truyền thống hiếu học, tư tưởng trọng dụng hiền tài của dân tộc.
Triển lãm giới thiệu hệ thống tranh, ảnh, hiện vật và tư liệu chọn lọc về Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám – biểu tượng tiêu biểu của nền giáo dục khoa cử Việt Nam thời quân chủ. Qua đó, công chúng có cơ hội nhìn lại quá trình hình thành và phát triển của Quốc Tử Giám, trung tâm giáo dục cao cấp đầu tiên của đất nước, nơi đào tạo nhiều nhân tài cho các triều đại phong kiến.
Không gian trưng bày được chia thành hai phần chính. Phần thứ nhất mang tên “Quốc Tử Giám - Trường quốc học đầu tiên của Việt Nam”, giới thiệu khái quát về lịch sử hình thành, các giá trị tiêu biểu và vai trò của Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong dòng chảy lịch sử dân tộc. Nội dung triển lãm đồng thời nhấn mạnh đóng góp của ba vị vua có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự ra đời và phát triển của Quốc Tử Giám gồm Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông và Lê Thánh Tông.
Trong đó, vua Lý Thánh Tông cho xây dựng Văn Miếu năm 1070; vua Lý Nhân Tông thành lập Quốc Tử Giám năm 1076, đặt nền móng cho nền giáo dục đại học đầu tiên của Việt Nam. Đến thời vua Lê Thánh Tông, nhiều cải cách lớn về giáo dục và khoa cử được triển khai, góp phần đưa nền học thuật Đại Việt phát triển rực rỡ.
Phần thứ hai của triển lãm với chủ đề “Danh nhân Thân Nhân Trung (1419–1499)” tập trung giới thiệu thân thế, sự nghiệp và những đóng góp nổi bật của vị đại thần nổi tiếng với tư tưởng đề cao hiền tài. Thân Nhân Trung là nhà giáo, nhà thơ, đại thần tiêu biểu dưới triều Lê sơ, từng giữ chức Quốc Tử Giám Tế tửu – chức vụ cao nhất của Quốc Tử Giám.
Đỗ Hội nguyên, Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ khoa Kỷ Sửu năm 1469, ông có nhiều đóng góp quan trọng đối với nền giáo dục đương thời. Không chỉ trực tiếp giảng dạy cho các hoàng tử, ông còn được vua Lê Thánh Tông giao biên soạn văn bia Tiến sĩ đầu tiên dựng tại Văn Miếu dưới triều Lê, mở đầu cho hệ thống 82 bia Tiến sĩ nổi tiếng còn lưu giữ đến ngày nay.
Đặc biệt, tư tưởng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” do ông đề xướng đã trở thành giá trị tiêu biểu của nền giáo dục Việt Nam. Quan điểm ấy khẳng định vai trò của nhân tài đối với sự hưng thịnh của đất nước, đồng thời thể hiện truyền thống trọng học, trọng hiền của dân tộc qua nhiều thế kỷ.
Bên cạnh hoạt động trưng bày, triển lãm còn tổ chức nhiều chương trình giáo dục và trải nghiệm di sản dành cho khách tham quan như tìm hiểu sách học của nho sinh, đóng sách bằng giấy dó truyền thống, trải nghiệm lớp học xưa, mài mực và in chữ. Những hoạt động này góp phần giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu rõ hơn về văn hóa khoa cử, tinh thần hiếu học và truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc.
Thông qua triển lãm, các giá trị lịch sử, văn hóa và giáo dục của Quốc Tử Giám tiếp tục được lan tỏa, góp phần khơi dậy niềm tự hào về truyền thống học tập và trọng dụng nhân tài của Việt Nam hôm nay.