Kinh tế số
Tăng trưởng tín dụng vượt huy động, ngân hàng đẩy mạnh tăng vốn
Tăng trưởng tín dụng liên tục vượt tốc độ huy động vốn đang tạo áp lực lớn lên thanh khoản hệ thống ngân hàng, khiến mặt bằng lãi suất khó giảm sâu và buộc nhiều nhà băng tăng tốc huy động, tăng vốn điều lệ.
Tăng trưởng tín dụng tiếp tục vượt xa tốc độ huy động vốn đang tạo áp lực lớn lên thanh khoản của hệ thống ngân hàng, buộc nhiều nhà băng phải tăng cường huy động vốn, phát hành trái phiếu và tìm kiếm thêm “bộ đệm” tài chính để duy trì tăng trưởng tín dụng trong giai đoạn mới.
Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến hết quý I/2026, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt hơn 3%, trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 1%. Trước đó, năm 2025, tín dụng tăng khoảng 19%, cao hơn đáng kể so với mức tăng huy động 14%-15%.
Khoảng cách ngày càng lớn giữa cho vay và huy động khiến nhiều ngân hàng thương mại phải đẩy mạnh hút vốn từ dân cư, vay trên thị trường liên ngân hàng hoặc phát hành giấy tờ có giá để bù đắp thanh khoản. Có thời điểm, lãi suất huy động tăng lên 9%-10%/năm, còn lãi suất trên thị trường liên ngân hàng từng vọt lên 16%-17%/năm.
Áp lực thanh khoản càng gia tăng khi từ năm 2026, tiền gửi của các ngân hàng thương mại tại Kho bạc Nhà nước không còn được tính đầy đủ vào công thức xác định tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) theo quy định cũ tại Thông tư 22/2019. Trong bối cảnh hơn 2/3 số ngân hàng niêm yết đã tiến sát hoặc vượt ngưỡng LDR 85%, dư địa cho vay của nhiều nhà băng ngày càng thu hẹp.
Đây cũng là lý do dù một số ngân hàng đã giảm lãi suất huy động sau chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, mặt bằng lãi suất cho vay trung và dài hạn vẫn phổ biến quanh mức 9%-11%/năm. Thậm chí, có doanh nghiệp phản ánh phải vay vốn ngắn hạn với lãi suất tới 15%/năm.
Để giảm áp lực thanh khoản, Ngân hàng Nhà nước mới đây ban hành Thông tư 08/2026 sửa đổi cách tính tỷ lệ an toàn vốn theo hướng thay LDR bằng tỷ lệ tín dụng trên tiền gửi (CDR), tiệm cận chuẩn quốc tế Basel III. Theo quy định mới, 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tiếp tục được tính vào nguồn vốn huy động, qua đó hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.
Song song với thay đổi cơ chế, làn sóng tăng vốn điều lệ cũng đang diễn ra mạnh trong ngành ngân hàng nhằm củng cố năng lực tài chính và đáp ứng yêu cầu nâng tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo lộ trình Basel III.
Hàng loạt ngân hàng lớn như Techcombank, VPBank, MB Bank, BIDV và Vietcombank đều công bố kế hoạch nâng vốn điều lệ lên xấp xỉ hoặc vượt mốc 100.000 tỷ đồng trong năm 2026.
Giới phân tích nhận định trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, hệ thống ngân hàng sẽ tiếp tục đóng vai trò là kênh cung ứng vốn chủ lực. Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng tín dụng mà không gây áp lực quá lớn lên lãi suất và thanh khoản, việc tăng vốn, cải thiện cấu trúc huy động và tiệm cận chuẩn quản trị quốc tế sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc đối với toàn ngành.