Công nghệ & đời sống hiện đại
Trung Quốc đặt cược vào xe Hybrid, thách thức "ngôi vương" của Nhật Bản
Trong bối cảnh nhu cầu xe thuần điện (EV) toàn cầu có dấu hiệu chững lại, ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang thực hiện một bước chuyển hướng chiến lược: Đẩy mạnh phát triển dòng xe lai (hybrid). Động thái này không chỉ định hình lại thị trường nội địa mà còn là lời tuyên chiến trực tiếp nhắm vào vị thế thống trị toàn cầu nhiều thập kỷ qua của các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản.
Sự chuyển hướng chiến lược của Bắc Kinh
Trung Quốc từ lâu đã được biết đến là quốc gia dẫn đầu thế giới về xe thuần điện (BEV), với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ. Tuy nhiên, Bắc Kinh và các nhà sản xuất nội địa đang đặt cược lớn vào các dòng xe hybrid, đặc biệt là xe lai sạc điện (Plug-in Hybrid - PHEV).
Sự thay đổi này xuất phát từ thực tế thị trường. Theo Reuters, doanh số bán xe hybrid tại Trung Quốc đang tăng trưởng với tốc độ nhanh hơn nhiều so với xe thuần điện, nhờ việc giải quyết được "nỗi lo hết pin" (range anxiety) của người tiêu dùng, đồng thời có mức giá ngày càng dễ tiếp cận.
Các hãng xe hàng đầu Trung Quốc như BYD, Geely hay Changan đang liên tục tung ra các mẫu PHEV với công nghệ tối tân. Điển hình, BYD gần đây đã giới thiệu hệ thống truyền động hybrid thế hệ thứ 5, tuyên bố có thể di chuyển quãng đường lên tới hơn 2.000 km mà không cần sạc lại hay đổ thêm xăng.
Thách thức trực tiếp đến "thành trì" của Nhật Bản
Sự trỗi dậy của xe hybrid Trung Quốc là một mối đe dọa trực tiếp đối với Nhật Bản. Nikkei Asia chỉ ra rằng, công nghệ hybrid từ lâu đã là "sân nhà" của người Nhật, với Toyota là nhà tiên phong kể từ khi ra mắt mẫu xe Prius vào năm 1997.
Trong suốt nhiều năm, các hãng xe Nhật Bản như Toyota và Honda đã duy trì vị trí dẫn đầu toàn cầu nhờ công nghệ xe lai tự sạc (HEV - Hybrid Electric Vehicle) cực kỳ tiết kiệm nhiên liệu và bền bỉ.
Tuy nhiên, cuộc chiến hiện tại mang tính chất "lệch pha" về công nghệ khi chiến lược của Nhật Bản tập trung vào HEV (hybrid tự sạc, pin nhỏ, chủ yếu dùng động cơ đốt trong để sạc pin). Lợi thế là không phụ thuộc vào hạ tầng trạm sạc và giá thành sản xuất tối ưu.
Trong khi đó, Trung Quốc lại đặt trọng tâm vào PHEV (hybrid sạc ngoài, bộ pin lớn hơn, có thể chạy thuần điện ở quãng đường dài). Theo The Wall Street Journal, các hãng xe Trung Quốc đang tận dụng chuỗi cung ứng pin khổng lồ của mình để giảm giá thành PHEV xuống mức tương đương, thậm chí rẻ hơn cả xe động cơ đốt trong truyền thống.
Việc Trung Quốc có thể sản xuất PHEV với giá rẻ đang làm vô hiệu hóa lợi thế cạnh tranh về giá của các mẫu HEV đến từ Nhật Bản.
Tại Việt Nam, VinFast được dự báo sẽ ra mắt các tùy chọn xe hybrid, bao gồm cả PHEV (hybrid cắm sạc) hoặc EREV (xe điện tăng phạm vi), sớm nhất từ năm 2026. Các mẫu xe như VF 8, VF 9 và bán tải VF Wild có thể được trang bị động cơ xăng đóng vai trò máy phát điện, tối ưu hóa nền tảng trạm sạc V-Green.
Cuộc chiến toàn cầu mới
Không chỉ dừng lại ở thị trường tỷ dân, Trung Quốc đang dùng xe hybrid như một mũi nhọn để xuyên thủng các rào cản thương mại quốc tế.
Trong bối cảnh Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) đang áp dụng hoặc cân nhắc các mức thuế chống trợ cấp khắt khe đối với xe thuần điện (BEV) của Trung Quốc, xe hybrid trở thành "nước cờ" thay thế hoàn hảo. Hơn nữa, tại các thị trường mới nổi như Đông Nam Á, Mỹ Latinh hay Trung Đông – nơi hạ tầng trạm sạc còn hạn chế – xe hybrid là lựa chọn thực tế nhất đối với người tiêu dùng.
Các hãng xe Nhật Bản từng tự tin rằng họ sẽ kiểm soát các thị trường đang phát triển nhờ dòng xe HEV. Tuy nhiên, sự xuất hiện ồ ạt của xe PHEV Trung Quốc với thiết kế bắt mắt, ngập tràn công nghệ thông minh và mức giá "phá đáy" đang khiến thị phần của Toyota, Honda hay Nissan tại Thái Lan, Brazil hay Úc bị đe dọa nghiêm trọng.
Nhìn toàn cảnh có thể thấy, ngành công nghiệp ô tô thế giới đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt mới, nơi hybrid không còn là "vùng an toàn" của người Nhật.
Sự đặt cược của Trung Quốc vào xe lai không phải là bước lùi về công nghệ, mà là một chiến lược thực dụng để tối đa hóa lợi nhuận, lách các rào cản địa chính trị và chiếm lĩnh thị phần toàn cầu.
Đối với Nhật Bản, nếu không nhanh chóng thu hẹp khoảng cách về giá thành và ứng dụng công nghệ pin thế hệ mới vào các dòng hybrid của mình, họ có nguy cơ đánh mất "ngôi vương" ngay trên chính mảng thị trường mà họ đã dày công kiến tạo suốt 3 thập kỷ qua. Người hưởng lợi lớn nhất cuối cùng sẽ là người tiêu dùng toàn cầu, khi cuộc chiến này chắc chắn sẽ mang lại những thế hệ ô tô ngày càng rẻ, bền bỉ và đi được xa hơn.