Tiêu điểm
Tăng tốc điện mặt trời mái nhà: Bước chuyển từ khuyến khích sang hành động
Trong bối cảnh hệ thống điện đối mặt nhiều thách thức về nguồn cung và áp lực tăng trưởng kinh tế, Chỉ thị 10/CT-TTg về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà được ban hành ngày 30/03/2026, yêu cầu đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ, kết hợp lưu trữ năng lượng, nhằm tăng tính tự chủ điện năng và giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia.
Năm 2026 là năm bản lề triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030, với mục tiêu tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu điện gia tăng mạnh. Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn rủi ro, làm gia tăng nguy cơ mất cân đối cung – cầu điện, đặc biệt trong giai đoạn 2026–2028.
Trong bối cảnh đó, điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) được xác định là nguồn điện phân tán quan trọng, góp phần bổ sung nguồn cung tại chỗ và giảm phụ tải vào giờ cao điểm. Mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ gắn với hệ thống lưu trữ năng lượng không chỉ nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện mà còn hạn chế nhu cầu đầu tư nguồn điện mới.
Chỉ thị đặt mục tiêu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng ĐMTMN, hoặc đạt quy mô tương đương 20% công suất trong kế hoạch phát triển giai đoạn 2026–2030 của các địa phương. Đây là chỉ tiêu mang tính định hướng, thúc đẩy chuyển dịch từ mô hình tiêu thụ điện thụ động sang chủ động tham gia sản xuất và sử dụng năng lượng.
Việc triển khai được ưu tiên tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất – kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình. Nhà nước khuyến khích lắp đặt kết hợp hệ thống lưu trữ điện (BESS) nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng, giảm phụ tải giờ cao điểm và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng.
Để hiện thực hóa mục tiêu, các bộ, ngành được giao hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan. Trong đó, Bộ Công Thương giữ vai trò chủ trì hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc và phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng chính sách tài chính, tín dụng hỗ trợ người dân và doanh nghiệp đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà.
Cùng với đó, các địa phương có trách nhiệm xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp, công khai thủ tục và tạo điều kiện thuận lợi cho việc lắp đặt, vận hành hệ thống. Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bền vững.
Việc thúc đẩy điện mặt trời mái nhà không chỉ góp phần giải quyết bài toán cung ứng điện trước mắt mà còn thể hiện bước chuyển rõ nét trong tư duy điều hành, từ khuyến khích sang tổ chức thực thi đồng bộ, qua đó tạo nền tảng cho quá trình chuyển dịch năng lượng xanh theo hướng bền vững và tự chủ hơn trong dài hạn.