Tiêu điểm

Theo kết quả khảo sát của Ban Nghiên cứu Phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) nêu trong báo cáo gửi Thủ tướng về tác động của xung đột quân sự Trung Đông lên hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, với 228 doanh nghiệp trong khoảng thời gian từ 16–22/3, gần 88% doanh nghiệp khảo sát cho biết chi phí đầu vào tăng.

Trong đó phổ biến ở mức 5–10%, nhưng đáng chú ý có hơn 18% doanh nghiệp ghi nhận mức tăng trên 20%. Áp lực chi phí chủ yếu đến từ giá năng lượng, chi phí vận tải, nguyên vật liệu và chi phí tài chính, phản ánh tác động lan tỏa từ các biến động bên ngoài vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước.

Diễn biến này đặc biệt gây sức ép lớn lên các ngành có độ phụ thuộc cao vào chuỗi cung ứng và vận tải như logistics, xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp và xây dựng. Khi chi phí đầu vào tăng nhanh, biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp đáng kể, trong khi khả năng điều chỉnh giá bán đầu ra lại bị hạn chế bởi sức cầu thị trường.

Không chỉ dừng lại ở chi phí, các doanh nghiệp còn đối mặt với những thách thức đáng kể ở đầu ra. Khoảng 52% doanh nghiệp phản ánh giá cước vận tải tăng và thời gian giao hàng kéo dài, làm phát sinh thêm chi phí và rủi ro trong quá trình thực hiện đơn hàng. Đồng thời, 53,5% doanh nghiệp cho biết đơn hàng xuất khẩu sụt giảm, tập trung ở các thị trường châu Á và Trung Đông, qua đó làm gia tăng áp lực tiêu thụ và tồn kho.

Tổng thể, gần 63% doanh nghiệp đánh giá mức độ ảnh hưởng của các biến động hiện nay là lớn hoặc rất lớn. Áp lực tài chính cũng ngày càng hiện hữu khi chi phí lãi vay gia tăng, khả năng tiếp cận vốn gặp khó khăn, cùng với biến động tỷ giá và áp lực thanh toán quốc tế. Trong bối cảnh đó, phần lớn doanh nghiệp tự đánh giá khả năng chống chịu ở mức trung bình, trong khi gần một phần tư cho rằng năng lực chống chịu ở mức thấp.

Bên cạnh đó, các chuyên gia nhận định, những biến động địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, không còn mang tính ngắn hạn mà có xu hướng kéo dài và phức tạp hơn, qua đó tạo ra các cú sốc liên hoàn lên giá năng lượng, chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu. Điều này khiến môi trường kinh doanh trở nên khó dự báo hơn, buộc doanh nghiệp phải thích ứng nhanh và linh hoạt hơn trong chiến lược vận hành.

Trước thực tế đó, Ban IV kiến nghị các giải pháp hỗ trợ mang tính cấp thiết như giảm chi phí vốn thông qua hỗ trợ lãi suất, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giãn nợ và mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng ngắn hạn, đồng thời đẩy nhanh tiến độ hoàn thuế để cải thiện dòng tiền cho doanh nghiệp.

Song song, việc tăng cường trao đổi thông tin giữa khu vực công và tư, nâng cao năng lực cảnh báo sớm về thị trường năng lượng, logistics và chuỗi cung ứng cũng được xem là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó.

Về dài hạn, xu hướng đa dạng hóa nguồn cung, tìm kiếm tuyến vận tải thay thế và mở rộng thị trường xuất khẩu được đánh giá là hướng đi cần thiết nhằm giảm phụ thuộc vào các khu vực và đối tác có mức độ rủi ro cao.

Trong bối cảnh các cú sốc bên ngoài ngày càng khó lường, khả năng thích ứng và quản trị rủi ro sẽ trở thành yếu tố quyết định sức bền của doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Thanh Lưu