Doanh nhân -Doanh nghiệp

Chỉ trong vài tuần cuối tháng 3/2026, bức tranh ngành hàng không Việt Nam đã thay đổi hoàn toàn. Sau hai năm phục hồi ngoạn mục với lợi nhuận đỉnh cao chưa từng có, cả Vietnam Airlines lẫn Vietjet Air đang phải đối mặt với một cú sốc chi phí khổng lồ — một cơn bão mang tên Trung Đông đang lật đổ mọi tính toán kinh doanh đã lên kế hoạch từ đầu năm.

Nguồn cơn là xung đột quân sự leo thang tại Trung Đông, kéo giá dầu thô Brent lên ngưỡng 110–120 USD/thùng và đẩy giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 trên thị trường Singapore lên mức 220–230 USD/thùng — mức cao kỷ lục trong nhiều năm qua. Khoảng chênh lệch (premium) giữa nhiên liệu bay và dầu thô đã nới rộng lên tới 39,6 USD/thùng vào ngày 18/3, mức cao bất thường so với trung bình lịch sử.

“

Trong kịch bản xấu nhất, nếu xung đột tiếp tục leo thang, Cục Hàng không Việt Nam dự báo giá dầu có thể đạt ngưỡng 150 USD/thùng, kéo theo giá nhiên liệu bay tăng phi mã và có thể khiến chi phí vận hành tổng thể tăng tới 60–80% so với đầu năm.

Cảnh báo từ cục Hàng không Việt Nam

Hàng không Việt Nam: Từ kỷ lục lợi nhuận đến bờ vực thua lỗ

Đây là nghịch lý lớn nhất của ngành hàng không Việt Nam trong quý đầu 2026. Chỉ vài tháng trước, hai "ông lớn" ngành bay đã công bố những con số kinh doanh đáng ngưỡng mộ nhất trong lịch sử.

Vietnam Airlines vừa kết thúc năm 2025 với doanh thu hợp nhất vượt 121.000 tỷ đồng — mức cao nhất từ trước đến nay, tăng khoảng 10% so với năm 2024. Lợi nhuận hợp nhất sau thuế đạt hơn 7.713 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận sau thuế công ty mẹ đạt 5.509 tỷ đồng, tăng gấp 2 lần so với cùng kỳ. Quan trọng hơn, đây là năm đầu tiên vốn chủ sở hữu của Vietnam Airlines không còn âm — chấm dứt chuỗi thua lỗ kéo dài từ thời COVID-19.

Vietjet Air cũng không kém cạnh. Doanh thu lũy kế cả năm 2025 đạt 81.426 tỷ đồng, tăng 14% so với năm 2024. Lợi nhuận trước và sau thuế Công ty Mẹ đạt 2.462 tỷ đồng và 1.968 tỷ đồng, tăng 40,8% và 51,1%, vượt 121% kế hoạch năm 2025. Hãng bay của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo vận chuyển 28,2 triệu lượt khách trong năm, duy trì vị thế dẫn đầu với khoảng 45% thị phần nội địa.

“

"Thông thường, nhiên liệu chiếm tới 40–50% tổng chi phí khai thác. Với mức giá Jet A-1 hiện nay, tổng chi phí vận hành có thể tăng thêm 20–40% — thậm chí 60–80% nếu tình hình xấu đi."

Báo cáo nội bộ các hãng hàng không Việt Nam

Jet A-1 tăng gấp ba: Cú nhảy hiếm gặp

Để hiểu mức độ nghiêm trọng, cần đặt số liệu vào bối cảnh so sánh. Báo Người Lao Động dẫn nguồn từ Cục Hàng không cho biết giá nhiên liệu Jet A-1 tăng gấp 3 lần so với trước khi xảy ra xung đột — một cú nhảy giá trong thời gian ngắn hiếm gặp ngay cả trong lịch sử biến động năng lượng toàn cầu.

Không chỉ dừng ở giá tuyệt đối, khoảng cách giữa giá nhiên liệu bay và dầu thô cũng nới rộng đáng kể. Tại châu Á, trên thị trường giá Jet A-1 (MOPS Singapore) duy trì ở mức rất cao, phổ biến trong khoảng 220-230 USD/thùng, kéo chênh lệch giá giữa nhiên liệu hàng không và dầu thô tiếp tục nới rộng, đặc biệt mức premium tăng lên mức 33,11 USD/thùng (ngày 18/3) và đạt đỉnh 39,6 USD/thùng cùng ngày.

Yếu tố làm tình hình phức tạp hơn là các chuyến bay dài không thể né tránh vùng chiến sự phải bay vòng, kéo dài hành trình và tiêu thụ thêm nhiên liệu — một chi phí ẩn mà không ít hành khách chưa nhận ra.

Phản ứng của các hãng bay: Cắt chuyến, tăng phí

Đứng trước áp lực chi phí khổng lồ, tất cả các hãng hàng không Việt Nam đều đang hành động — theo những cách khác nhau tùy vào năng lực tài chính và chiến lược vận hành.

Vietnam Airlines: Cắt 23 chuyến/tuần, ưu tiên đường bay huyết mạch

Vietnam Airlines dự kiến tạm dừng khai thác trên nhiều đường bay từ ngày 1/4/2026, bao gồm: Hải Phòng-Buôn Mê Thuột, Hải Phòng-Cam Ranh, Hải Phòng-Phú Quốc, Hải Phòng-Cần Thơ, Thành phố Hồ Chí Minh-Vân Đồn, Thành phố Hồ Chí Minh-Rạch Giá, Thành phố Hồ Chí Minh-Điện Biên. Tổng cộng 23 chuyến/tuần sẽ bị hủy bỏ. Hãng bay quốc gia tập trung nguồn lực vào các đường bay chiến lược, ưu tiên kết nối quốc gia và các trục nội địa trọng điểm.

Vietjet Air: Hủy loạt chuyến Nhật Bản tháng 4

Vietjet Air sẽ điều chỉnh lịch bay Nhật Bản - Việt Nam, hủy nhiều chuyến trong giai đoạn cao điểm. Với đường bay Narita - Hà Nội, hãng sẽ dừng toàn bộ các chuyến bay mang số hiệu VJ934 và VJ935 trong khoảng thời gian từ ngày 7/4 - 30/4. Tương tự, các chuyến bay giữa Kansai và Hà Nội (VJ930, VJ931) cũng bị hủy toàn bộ từ ngày 8/4 đến hết tháng.

Bamboo Airways, Vietravel Airlines: Hai kịch bản sống còn

Bamboo Airways đưa ra 2 kịch bản. Kịch bản 1, nếu xung đột hạ nhiệt sớm, chi phí chỉ tăng khoảng 20-25%, giá vé tăng nhẹ. Kịch bản 2, nếu kéo dài trên 30 ngày, chi phí có thể tăng tới 60-80%, buộc các hãng phải tăng giá mạnh hoặc cắt chuyến trên diện rộng. Vietravel Airlines cũng cảnh báo khả năng thị trường có thể giảm tới 20% tải cung nếu giá nhiên liệu tiếp tục neo cao.

Giá vé máy bay sẽ tăng ra sao?

Trong khi các hãng bay Việt Nam hiện vẫn chưa chính thức tăng giá vé nội địa — bởi bị ràng buộc bởi trần giá do Nhà nước quy định — tình hình trên thị trường quốc tế đã thay đổi rõ rệt.

Trong 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực châu Á, có hơn 60% đã hoặc dự kiến tăng phụ thu nhiên liệu, hoặc tăng giá vé kể từ trung tuần tháng 3/2026. Xu hướng này diễn ra trên diện rộng tại các thị trường châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ.

Các hãng tại Đông Bắc Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan) ghi nhận mức tăng phổ biến từ 300.000 đồng đến gần 3 triệu đồng/vé; trong khi đó, khu vực Đông Nam Á và Nam Á có mức tăng thấp hơn, dao động từ 130.000 đồng đến khoảng 1,6 triệu đồng/vé. Đối với các đường bay dài đi châu Âu và Bắc Mỹ, mức phụ thu phổ biến từ 1 triệu đến trên 5 triệu đồng.

Đặc biệt đáng chú ý là các tuyến bay đi châu Âu và Mỹ — vốn đã không rẻ — nay tăng mạnh nhất. Từ Việt Nam đi Pháp, Đức, Anh chi phí trung bình năm 2025 dao động từ 22 - 28 triệu đồng/vé thì hiện nay tăng lên khoảng 30 - 38 triệu đồng/vé. Vé máy bay đi Mỹ trước đây khoảng 30 - 35 triệu đồng/vé, hiện đẩy lên hơn 40 triệu đồng/vé.

Ngành du lịch hồi hộp, doanh nghiệp lữ hành lo ngại

Tác động không chỉ dừng ở các sân bay. Toàn bộ chuỗi cung ứng du lịch Việt Nam đang theo dõi diễn biến với lo ngại. Ngành du lịch từng trải qua những đợt bão giá xăng dầu vào các năm 2022, 2024. Thông thường, đợt biến động này sẽ kéo dài khoảng 3 - 6 tháng cho đến khi thị trường thiết lập một mặt bằng giá mới. Dự báo giá tour hè 2026 sẽ tăng khoảng 10 - 15% so với cùng kỳ năm ngoái do cộng hưởng của giá vé máy bay, xăng dầu và nhu cầu cao điểm.

Theo các chuyên gia, thách thức đặc biệt lớn với các doanh nghiệp lữ hành vốn phụ thuộc nặng vào cam kết giá với đối tác và khách hàng theo hợp đồng dài hạn. Mỗi lần giá vé máy bay thay đổi đột ngột, chuỗi chi phí phải được tính toán lại từ đầu — trong khi khách hàng không phải lúc nào cũng chấp nhận trả thêm.

Nhà nước can thiệp: Những đề xuất đang được xem xét

Trước áp lực ngày càng tăng, các hãng hàng không đã chính thức gửi kiến nghị lên Chính phủ và các bộ ngành. Các đề xuất đáng chú ý bao gồm: tiếp tục giảm thuế bảo vệ môi trường và thuế nhiên liệu hàng không; duy trì thuế nhập khẩu nhiên liệu từ ngoài ASEAN ở mức 0%; xem xét các giải pháp tài chính như giãn hoặc hoãn thuế; và quan trọng nhất — cho phép điều chỉnh hoặc nới trần giá vé nội địa để phản ánh chi phí thực tế.

Trước biến động tăng mạnh của giá nhiên liệu, hãng bay Việt Nam có thể phải điều chỉnh giá vé nhưng luôn bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định về khung giá vé của Nhà nước. Cục Hàng không Việt Nam đang theo dõi sát tình hình và đánh giá các phương án can thiệp thị trường phù hợp.

Năm 2025, cả Vietnam Airlines lẫn Vietjet đều xây dựng nền tảng tài chính vững chắc hơn — lần đầu tiên Vietnam Airlines thoát âm vốn chủ sở hữu sau 4 năm thua lỗ. Đây là "bộ đệm" quan trọng giúp ngành hàng không Việt Nam chịu đựng các cú sốc ngắn hạn tốt hơn so với giai đoạn 2021–2023. Tuy nhiên, nếu khủng hoảng nhiên liệu kéo dài sang quý 3/2026 — trùng với mùa cao điểm hè — áp lực sẽ trở nên khác biệt về bản chất.

Hành khách nên làm gì?

Trước tình hình diễn biến nhanh, người có kế hoạch bay trong vòng 1–3 tháng tới nên cân nhắc đặt vé sớm, đặc biệt cho các tuyến quốc tế. Giá vé có xu hướng tăng dần theo thời gian thực khi chi phí phụ thu được cộng thêm. Đối với các tuyến đi Nhật Bản, nên kiểm tra lịch bay của hãng trước khi đặt vé do nhiều chuyến đang bị hủy trong tháng 4.

Trên đường bay nội địa, giá vé hiện vẫn được kiểm soát bởi trần giá Nhà nước và chưa có thay đổi chính thức — nhưng đây là tình huống có thể thay đổi nhanh nếu kiến nghị của các hãng được Chính phủ chấp thuận trong những tuần tới. Trên tuyến bay nội địa, các hãng cũng đang đề xuất nới trần hoặc cho phép phụ phí linh hoạt để bù chi phí. Nếu được chấp thuận, giá vé nội địa sẽ chịu áp lực tăng, nhất là mùa cao điểm hè.

Đây là cuộc kiểm tra thực sự đầu tiên đối với sức bền của ngành hàng không Việt Nam sau giai đoạn phục hồi. Câu trả lời — và mức độ mà túi tiền hành khách phải gánh chịu — sẽ được định hình trong những tuần tới.

Thanh Lưu