Câu chuyện văn hóa
Lễ hội Chùa Nành được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Ngày 21/3, xã Phù Đổng tổ chức Lễ công bố, đón nhận quyết định ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Lễ hội Chùa Nành, đồng thời khai mạc Lễ hội truyền thống năm 2026.
Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Đào Đức Minh nhấn mạnh, Lễ hội Chùa Nành gắn liền với không gian di tích lịch sử – văn hóa, kiến trúc nghệ thuật chùa Nành, thuộc vùng đất Ninh Hiệp xưa – nơi nổi tiếng với làng nghề thuốc nam, thuốc bắc Ninh Giang và Chợ Nành, một trung tâm giao thương vải vóc, thời trang lớn của miền Bắc.
Chùa Nành có tên chữ là Pháp Vân Tự, còn được người dân gọi là Chùa Cả, tôn xưng là “đệ nhất thiền môn”. Di tích không chỉ được xếp hạng cấp quốc gia mà còn gắn với tín ngưỡng thờ Tứ Pháp – nét văn hóa dân gian đặc sắc của cư dân nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Lễ hội Chùa Nành gắn với truyền thuyết về Phật Mẫu Man Nương, nhân vật trung tâm trong hệ thống tín ngưỡng Tứ Pháp, hình thành từ buổi đầu Phật giáo du nhập vào Việt Nam. Trước đây, lễ hội chỉ được tổ chức khi được mùa, thể hiện ước vọng “phong đăng hòa cốc”. Ngày nay, lễ hội được tổ chức thường niên, trong đó 5 năm có một kỳ chính hội, nhằm tưởng niệm công đức Phật Mẫu Man Nương, Đức Pháp Vân, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, đời sống nhân dân an lành.
Điểm làm nên sức sống bền bỉ của lễ hội không chỉ nằm ở yếu tố tín ngưỡng, mà còn ở hệ thống nghi lễ phong phú, mang đậm bản sắc làng quê và do chính cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Chuỗi nghi lễ như rước Âm, giảng báng, dựng cây Phướn, nhiễu Phướn, nâng Phan, rước kiệu… được tổ chức trang nghiêm, giàu tính biểu tượng, phản ánh rõ nét quá trình Phật giáo hòa nhập với tín ngưỡng bản địa, tạo nên sắc thái riêng của Phật giáo Việt Nam.
Nhận thức rõ giá trị văn hóa – lịch sử – tâm linh của lễ hội, chính quyền địa phương đã phối hợp với các nhà nghiên cứu và cộng đồng dân cư tiến hành sưu tầm, kiểm kê, xây dựng hồ sơ khoa học một cách bài bản. Quá trình này bao gồm khảo sát thực địa, thu thập tư liệu, ghi chép hệ thống nghi lễ, trò diễn dân gian, đồng thời phỏng vấn các bậc cao niên am hiểu sâu sắc về lễ hội. Qua đó, các giá trị văn hóa, tín ngưỡng và phong tục được hệ thống hóa, làm nổi bật vai trò của lễ hội trong đời sống tinh thần của người dân địa phương.
Với những giá trị tiêu biểu, Lễ hội Chùa Nành đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2225/QĐ-BVHTTDL ngày 27/6/2025.
Tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch – Hoàng Đạo Cương đã trao chứng nhận di sản cho chính quyền và cộng đồng dân cư làng Nành. Đồng thời, Chủ tịch UBND xã Phù Đổng thực hiện nghi thức đánh trống khai hội, mở đầu cho chuỗi hoạt động văn hóa đặc sắc.
Lễ hội năm nay diễn ra với nhiều hoạt động phong phú như giao lưu thơ xuân, viết thư pháp Hán Nôm, múa rối nước, hát quan họ, hát chèo, cờ tướng, triển lãm cây cảnh nghệ thuật cùng các giải thể dục thể thao… góp phần tạo nên không khí vui tươi, đoàn kết, đậm đà bản sắc văn hóa truyền thống.
Lễ hội Chùa Nành năm 2026 diễn ra từ ngày 21/3 đến hết ngày 24/3, hứa hẹn tiếp tục là điểm đến văn hóa tâm linh hấp dẫn, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản dân tộc.