Phát triển bền vững

Từ các kết quả nghiên cứu và trao đổi đa bên, báo cáo “Hướng tới nông nghiệp bền vững: Thực hành khung Môi trường – Xã hội – Quản trị (ESG) và tiếp cận tài chính bền vững của các tác nhân nhỏ và vừa trong chuỗi giá trị nông nghiệp” đã đề xuất nhiều định hướng chính sách nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi thực chất. Trọng tâm là thu hẹp khoảng cách giữa thực hành ESG và khả năng tiếp cận tài chính bền vững, đặc biệt đối với nhóm hợp tác xã và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa – lực lượng chiếm đa số nhưng vẫn đứng ngoài các dòng vốn xanh.

Đối với cơ quan quản lý, báo cáo nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành giữa các bộ, ngành nhằm đảm bảo tính thống nhất trong xây dựng và triển khai chính sách về ESG và tài chính xanh. Kết quả nghiên cứu được đề xuất làm cơ sở tham khảo trong quá trình xây dựng khung ESG cho ngành nông nghiệp, nhất là trong thiết kế các chính sách hỗ trợ như ưu đãi lãi suất đối với dự án xanh, kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, việc tích hợp bảo hiểm nông nghiệp như một công cụ quản trị rủi ro trong thực hành ESG được xem là giải pháp quan trọng, trong bối cảnh rủi ro khí hậu gia tăng nhưng tỷ lệ tham gia bảo hiểm còn thấp.

Với khu vực tài chính, báo cáo ghi nhận vai trò chủ đạo của hệ thống ngân hàng trong cung cấp tín dụng xanh, song cũng chỉ ra nhu cầu hoàn thiện hệ sinh thái tài chính theo hướng linh hoạt, phù hợp hơn với đặc thù sản xuất nông nghiệp. Các giải pháp bao gồm phát triển tín dụng xanh gắn với tài chính toàn diện, giảm phụ thuộc vào tài sản thế chấp, đồng thời mở rộng các công cụ tài chính cho đổi mới sáng tạo và đầu tư tác động. Đáng chú ý, khoảng trống về các quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư thiên thần trong lĩnh vực nông nghiệp cần sớm được lấp đầy, khi nhiều quỹ hiện nay vẫn đặt ra yêu cầu quy mô vốn vượt quá khả năng của doanh nghiệp nhỏ.

Đối với doanh nghiệp và hợp tác xã, nâng cao năng lực quản trị được xác định là điều kiện tiên quyết để tiếp cận cả thị trường và nguồn vốn. Các đơn vị cần hoàn thiện hệ thống kế toán, minh bạch tài chính, tăng cường truy xuất nguồn gốc và xây dựng phương án kinh doanh đáp ứng yêu cầu của các tổ chức tín dụng và nhà đầu tư. Quan trọng hơn, ESG cần được tích hợp vào chiến lược phát triển dài hạn, thay vì chỉ triển khai mang tính ngắn hạn hoặc đối phó.

Bên cạnh đó, các tổ chức xã hội được xác định là cầu nối quan trọng trong hệ sinh thái, hỗ trợ nâng cao năng lực, kết nối thông tin và giúp các tác nhân nhỏ tiếp cận các nguồn tài chính bền vững, bao gồm cả các quỹ quốc tế và nguồn vốn đầu tư tác động. Việc phát huy vai trò của các tổ chức này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm bất cân xứng thông tin và thúc đẩy nhân rộng các mô hình nông nghiệp bền vững.

Sự kiện công bố báo cáo và đối thoại đa bên do Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD) phối hợp với Oxfam tại Việt Nam và Fair Finance Asia tổ chức không chỉ làm rõ thực trạng, mà còn góp phần định hình hướng tiếp cận cho quá trình chuyển đổi nông nghiệp trong giai đoạn tới. Các khuyến nghị được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự phối hợp hiệu quả giữa các bên liên quan, hướng tới hình thành một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, qua đó nâng cao năng lực thích ứng, gia tăng giá trị và vị thế của nông nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Lê Long