Kinh tế số

Ngày 20/3, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức hội nghị tham vấn chính sách dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân. Hội nghị có sự tham gia của đại diện các Ủy ban của Quốc hội, bộ, ngành, hiệp hội, doanh nghiệp và chuyên gia trong lĩnh vực tài chính – thương mại.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hội nghị được tổ chức theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Bộ Công Thương là cơ quan chủ trì xây dựng dự án Luật, hiện đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh và dự kiến trình Quốc hội thông qua trong năm 2026.

Theo Bộ Công Thương, quá trình xây dựng dự thảo đã được triển khai bài bản, từ lập kế hoạch, thành lập tổ soạn thảo đến tổ chức lấy ý kiến rộng rãi. Nhiều ý kiến từ cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp đã được tiếp thu nhằm bảo đảm tính khả thi và phù hợp với thực tiễn thị trường.

Việc xây dựng Luật diễn ra trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và hội nhập sâu rộng. Dù thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh đã có bước phát triển nhất định, nhưng hiện cả nước chỉ có một sở giao dịch hoạt động, trong khi khung pháp lý chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.

Các nội dung quan trọng như phân loại công cụ phái sinh, cơ chế thanh toán bù trừ, quản trị rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư vẫn còn thiếu sự thống nhất. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khi tiếp cận và sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro.

Trong bối cảnh đó, biến động mạnh của giá hàng hóa thế giới – từ kim loại quý đến năng lượng – đang làm gia tăng áp lực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nhu cầu sử dụng công cụ phái sinh để ổn định chi phí, kiểm soát rủi ro vì thế ngày càng trở nên rõ nét.

Bên cạnh đó, các giao dịch không thông qua sở giao dịch vẫn tiềm ẩn rủi ro và dễ phát sinh tranh chấp, cho thấy sự cần thiết phải thiết lập một khuôn khổ pháp lý minh bạch, thống nhất và có khả năng giám sát hiệu quả.

Tại hội nghị, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, nhấn mạnh việc phát triển thị trường hàng hóa phái sinh sẽ mở ra cơ hội đầu tư minh bạch, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp và người sản xuất chủ động hơn trong xác định giá bán, giảm thiểu tác động từ biến động thị trường. Đây cũng là bước đi nhằm nâng cao vai trò của Việt Nam trong chuỗi định giá hàng hóa toàn cầu.

Dự thảo Luật được xây dựng trên 6 nhóm chính sách trọng tâm, bao gồm hoàn thiện khung pháp lý; phát triển hạ tầng thị trường; chuẩn hóa sản phẩm và quy tắc giao dịch; tăng cường quản lý rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư; hoàn thiện mô hình quản lý nhà nước; và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Một điểm đáng chú ý là đề xuất tách bạch giữa Sở giao dịch hàng hóa phái sinh và Trung tâm thanh toán bù trừ, nhằm nâng cao an toàn hệ thống và kiểm soát rủi ro. Đồng thời, dự thảo hướng tới thiết lập cơ chế giám sát tập trung, phân loại nhà đầu tư và tăng cường minh bạch thông tin.

Ngoài ra, việc xây dựng cơ chế liên thông với các sở giao dịch hàng hóa quốc tế trên cơ sở công nhận lẫn nhau cũng được đặt ra, góp phần nâng cao thanh khoản thị trường và thu hút nguồn lực.

Tại hội nghị, đa số ý kiến thống nhất về sự cần thiết ban hành Luật, đồng thời đề nghị tiếp tục làm rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và nâng cao tính khả thi khi triển khai.

Trên cơ sở các góp ý, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng minh bạch, tiệm cận thông lệ quốc tế, qua đó góp phần hình thành thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh hiện đại, an toàn và hiệu quả, tạo nền tảng để doanh nghiệp chủ động trước những biến động của thị trường.

Lê Long