Vì sao thị trường thức ăn chăn nuôi trong nước phải phụ thuộc nhập khẩu?

TGAO – Chỉ trong 2 tháng đầu năm 2021, nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu tiếp tục tăng lên 26,2% so với cùng kỳ năm ngoái, trị giá gần 650 triệu USD. Thế nhưng, việc phụ thuộc lớn vào nhập khẩu khiến thị trường thức ăn chăn nuôi trong nước thường trong tình cảnh mặt bằng giá cao và chịu rủi ro từ sự biến động của thị trường thế giới.

Sản phẩm của Công ty Usfeed của Mỹ được sản xuất tại Việt Nam hiện đang dần khẳng định thương hiệu thị trường trong nước

Mới đây, Bộ Công Thương cho biết, kim ngạch nhập khẩu thức ăn chăn nuôi lên tới 3,84 tỷ USD, tăng 3,75% so với năm 2019, trong khi xuất khẩu lĩnh vực này đem về hơn 800 triệu USD, tăng 16,9%trong năm 2020. Qua đó, thức ăn chăn nuôi lọt top ngành nhập siêu lớn, thâm hụt thương mại lên tới hơn 3 tỷ USD (chưa bao gồm chi phí nhập khẩu các loại nguyên liệu chính sản xuất thức ăn chăn nuôi như ngô 2,5 tỷ USD, đậu tương 840 triệu USD, dầu mỡ động thực vật 900 triệu USD…).

Cùng với đó, chỉ trong 2 tháng đầu năm 2021, mức chi ngoại tệ nhập khẩu thức ăn chăn nuôi đạt 646 triệu USD, tăng 26,2% so với cùng kỳ (tương ứng 134 triệu USD). Kim ngạch xuất khẩu tăng 24,3%, tuy nhiên do sản lượng thấp, chỉ đạt 114 triệu USD, nên nhập siêu thức ăn chăn nuôi vẫn trên nửa tỷ USD.

Tương tự, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có thống kê cho thấy, Việt Nam có khoảng 265 nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi, có 85 nhà máy thuộc doanh nghiệp FDI, chiếm 32%, nắm giữ tới 65% thị phần; 180 nhà máy thuộc doanh nghiệp trong nước chiếm 68%, chỉ nắm giữ 35% thị phần.

Điều này, có thể thấy do năng lực cạnh tranh kém hơn đối với các doanh nghiệp FDI. Vì lẽ đó, các doanh nghiệp trong nước đang có nguy cơ sụt giảm thị phần trước sự mở rộng về quy mô, số lượng doanh nghiệp cũng như sản lượng của doanh nghiệp FDI. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp FDI mạnh về vốn, nên thường dự trữ sản lượng lớn nguyên liệu chế biến, do đó kiểm soát giá nguyên liệu tốt hơn. Thị trường thức ăn chăn nuôi trong nước có dấu hiệu bị chi phối bởi một số công ty lớn.

Trong khi đó, ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi hiện đã có những bước tiến mạnh mẽ, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển ngành chăn nuôi. Do đó, mặc dù là nước sản xuất và xuất khẩu lương thực nằm ở tốp đầu thế giới. Tuy nhiên, ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi nước ta vẫn phải nhập khẩu 70-80% nguyên liệu từ nước ngoài.

Đồng thời, do các loại nguyên liệu sản xuất thức ăn như ngũ cốc, đậu tương, khô dầu các loại, phụ gia…Việt Nam hiện sản xuất không đủ hoặc do giá thành quá cao so với sản phẩm nhập khẩu cùng loại nên phải tăng lượng nhập khẩu. 

Bên cạnh đó, trong 5 năm gần đây, Việt Nam đã nhập khẩu nhiều thức ăn chăn nuôi, nguyên liệu thực vật phục vụ chế biến thức ăn gia súc từ các thị trường các nước khu vực Mỹ la tinh. Riêng năm 2020, Việt Nam đã nhập khẩu ngô từ Brazil và Argentina 584 triệu USD, nhập thức ăn gia súc 391 triệu USD, tăng trưởng 83%.

Song song đó, sự thiếu chủ động trong việc đáp ứng nguyên liệu và thức ăn chăn nuôi dẫn tới sự rủi ro và lệ thuộc về giá trong nhiều thời điểm khi thị trường thế giới có biến động.

Được biết, thức ăn chăn nuôi hiện chiếm tới 70% chi phí sản xuất của ngành chăn nuôi, dẫn đến khi giá nguyên liệu chế biến vừa tăng kéo theo giá thức ăn chăn nuôi tăng theo, điều này làm cho giá mặt hàng này tại thị trường trong nước luôn cao hơn mặt bằng chung của thế giới và sản phẩm chăn nuôi nội địa cũng khó cạnh tranh về giá so với hàng nhập khẩu. 

Theo đó, tại quý III/2020 tính đến thời điểm hiện tại, giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng cao. Mặckhác, doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi là đối tượng bị ảnh hưởng đầu tiên bởi nguồn cung đầu vào thiếu hụt; tiếp đến là các hộ chăn nuôi do càng chăn nuôi càng lỗ vì chi phí nguyên liệu tăng gấp đôi, trong khi giá bán sản phẩm tăng chưa tương xứng.

Chia sẻ về điều này, Cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Nguyễn Xuân Dương cho hay, các nhóm nguyên liệu chính tác động lớn nhất đến giá thức ăn chăn nuôi là ngô hạt và khô dầu các loại, nhất là dầu đỗ tương, do mỗi năm ngành nông nghiệp trong nước chỉ có thể cung cấp 4 triệu tấn cám, 4 triệu tấn sắn làm thức ăn chăn nuôi, trong khi nhu cầu cần tới 27 triệu tấn các loại.

Như vậy, với việc phụ thuộc vào nhập khẩu, nhất là khi chuỗi cung ứng đứt gãy do dịch bệnh hoặc ảnh hưởng mùa vụ làm sụt giảm sản lượng của các nước cung cấp chính đã đẩy giá nguyên liệu tăng cao, tác động trực tiếp đến sản xuất trong nước.

Thành Ánh – Ngọc Danh

Bài viết cùng chuyên mục

Bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công bố.